Ekonomija

Cena sirove nafte Brent pala je u ponedeljak, 27. jula 2026, za čak 9 odsto, na ispod 88 dolara za barel, nakon što su Sjedinjene Države i Iran obustavili međusobne napade i nagovestili da bi razgovori mogli biti nastavljeni. WTI je na svom najnižem nivou pala za više od 7 odsto, prinosi na britanske državne obveznice su se smanjili, a azijska trgovina bila je mešovita do rastuća. Analitičari su upozorili da su slične pauze i ranije propadale i da fizički tokovi nafte kroz Hormuz i Bab el-Mandeb ostaju poremećeni.

Federalni komitet za otvoreno tržište sastaje se ove sedmice kako bi donio prvu odluku o monetarnoj politici pod novim predsjednikom Kevinom Waršom, koji je izjavio da Federalne rezerve nemaju "nikakvu toleranciju" prema povišenoj inflaciji. Tržišta derivata su podijeljena, uz manjinsku vjerovatnoću povećanja kamatnih stopa i većinsku vjerovatnoću da stope ostanu nepromijenjene. Dolar, rast na berzi i niz objavljenih rezultata velikih tehnoloških kompanija sada se posmatraju u svjetlu ovog ishoda.

Reuters i The Telegraph prenose da Evropu očekuje duga i hladna zima jer se zalihe gasa i goriva smanjuju. New York Times navodi da azijske zemlje u razvoju, pogođene poremećajima u snabdevanju sa Bliskog istoka povezanim sa ratom u Iranu, rade na smanjenju zavisnosti od uvoznih goriva, uključujući tečni prirodni gas.

Očekuje se da će Bank of England zadržati nepromenjene kamatne stope uprkos skoku cena nafte, uz najavu mogućeg poteza ako se rat nastavi, prenose Financial Times i Wall Street Journal. Monetarna vlast Singapura je u ponedeljak pooštrila politiku drugi put u tri meseca, navodeći nestabilna globalna energetska tržišta i povećane inflatorne rizike povezane sa ratom SAD protiv Irana, prenosi South China Morning Post.

Portparolka ruskog Ministarstva spoljnih poslova Marija Zaharova izjavila je da će Moskva uskoro objaviti odgovor na 21. paket sankcija Evropske unije i tvrdila da mere protiv ruskih energetskih partnerstava ugrožavaju globalna tržišta, dok je portparol Kremlja Dmitrij Peskov tvrdio da paket teško pogađa evropsku ekonomiju i socijalnu sferu, prenosi TASS. Financial Times navodi da je izuzetak za grčko brodarstvo naveo EU da preispita delove svog režima sankcija, a TASS beleži da je indeks MOEX zatvoren sa rastom od 2,18 procenata.

Kinesko ministarstvo vanjskih poslova saopštilo je da je uvrštavanje evropskih entiteta na njegovu listu izvoznih kontrola odgovor na ono što naziva neopravdanim sankcijama EU protiv kineskih preduzeća, prenosi Global Times. Ovaj potez predstavlja novi krug uzvraćanja u trgovinskom sporu između Pekinga i Brisela.

Guverner centralne banke Indonezije podnio je u ponedjeljak ostavku, iznenadnim potezom koji produbljuje neizvjesnost dok se zemlja bori sa slabljenjem valute i drugim ekonomskim problemima, prenose Daily Sabah i Wall Street Journal. FAZ navodi da tržišta ostavku tumače kao loš znak, u trenutku kada predsjednik Prabowo nastavlja politiku visoke javne potrošnje.

Johnson & Johnson pristao je da plati 5,5 milijardi dolara kako bi se nagodio u gotovo 70.000 tužbi u SAD-u koje tvrde da je njihov puder za bebe na bazi talka izazivao rak, prenose Al Jazeera i Wall Street Journal. Kompanija je dosljedno negirala navode da su njeni proizvodi od talka izazivali rak jajnika, navodi FAZ.

Apple je ponovo pretekao proizvođača čipova Nvidiju i postao najvrednija javna kompanija na svijetu, prenosi New York Times. Ova promjena dolazi usred rastuće zabrinutosti investitora zbog troškova povezanih sa razvojem vještačke inteligencije.

Kineski proizvođač DRAM čipova ChangXin Memory Technologies (CXMT) počeo je trgovanje na šangajskom STAR tržištu u ponedeljak, 27. jula 2026, nakon što je prikupio 66,5 milijardi juana — što se navodi kao oko 9,8 milijardi dolara, a Le Monde to izražava kao 9,8 milijardi evra — u najvećem prikupljanju sredstava u Aziji ove godine. Akcije su porasle za oko 470%, a zatvorile su se sa rastom od 466%, prema South China Morning Post-u, čime je kompanija vrednovana na 3,28 biliona juana (oko 484,6 milijardi dolara). Nikkei Asia izveštava da je debi na kratko podigao tržišnu kapitalizaciju CXMT-a iznad kapitalizacije Intela.

Sirova nafta kretala se u oba smjera unutar nekoliko dana, pavši za otprilike 5% nakon što su Washington i Teheran obustavili napade, da bi potom ponovno skočila prema 100 dolara za barel kada su se vratili strahovi od eskalacije. Zlato je poraslo jer je pauza smanjila inflatorni rizik, azijske dionice i valute ojačale su zbog blažih podataka o američkoj inflaciji, a obveznička tržišta preračunala su ratni rizik. Financijski mediji izvještavaju da je pauza smirila tržišta, ali nije uklonila temeljni rizik za opskrbu u Zaljevu i Crvenom moru.

Nove pristojbe Washingtona prema članku 301, u rasponu od 10% do 12,5%, uvedene protiv oko 60 zemalja zbog navodno slabe provedbe zabrana prisilnog rada, sada su na snazi i, prema Uredu trgovinskog predstavnika SAD-a, obuhvaćaju 99,4% američkog uvoza. Švicarska je odbacila optužbe za prisilni rad kojima se opravdava njezina pristojba, dok Sjedinjene Države istodobno vrše pritisak na Meksiko da preuzme njihov carinski zid na čelik usmjeren protiv Kine. Mjere se osporavaju pred američkim sudovima, mjesecima nakon što je Vrhovni sud ukinuo raniji krug carina.

Američka centralna banka (Fed) u utorak počinje svoj drugi sastanak o monetarnoj politici pod predsednikom Kevinom Warshom, a odluka se očekuje u sredu u 14 časova po vašingtonskom vremenu. Većina investitora očekuje da će kamatne stope ostati na nivou od 3,50%–3,75% peti sastanak zaredom, ali inflacija od 3,5% i nafta koja je ponovo prešla 100 dolara po barelu vratile su povećanje stope u fokus rasprave. Trgovci obveznicama se pozicioniraju za mogućnost povećanja, dok Bela kuća i dalje zahteva smanjenje.

Vodeći stručnjak Afričke razvojne banke za klimu procijenio je da bi nadolazeći 'super' El Niño mogao prouzročiti štetu od 10 do 20 milijardi dolara u afričkim privredama i pokrenuti masovnu migraciju iz najteže pogođenih područja. Najteže pogođene zemlje izgubile bi u prosjeku jedan do dva posto BDP-a, uz dodatne rizike po sigurnost hrane i vode, državne finansije i bankarski sektor. Riječ je o prvom ovakvom broju koji je objavila neka velika multilateralna razvojna banka u vezi s El Niñom.

Samsung Electronics i SK Hynix treba da snabdevaju Nvidiju i druge velike američke tehnološke kompanije memorijskim čipovima na osnovu sporazuma o kojima izveštava Daily Sabah, vrednih 950 milijardi dolara. Prijavljena vrednost bi ove aranžmane učinila jednim od najvećih ugovora o snabdevanju do sada između južnokorejske memorijske industrije i američkih kupaca.

Bloomberg je izvestio da su zarade velikih tehnoloških kompanija stigle na tržište koje se pobunilo zbog obima kapitalnih ulaganja u veštačku inteligenciju. Takođe je izvestio da zastarele američke električne mreže dostižu prekretnicu dok se vrućina od 100°F (oko 38°C) kombinuje sa potražnjom usled buma podatkovnih centara.

Guverner Bank Indonesia Peri Varjijo podneo je ostavku, saopštio je ministar državnog sekretarijata Prasetjo Hadi, dok Nikkei Asia navodi da je kao razlog naveo lične okolnosti. Analitičari citirani od strane Bloomberga i South China Morning Posta izjavili su da bi iznenadni odlazak mogao da uznemiri investitore i pojača nadzor nad pravcem politike centralne banke.

Japanski jen pao je na najniži nivo u decenijama, izvještava Nikkei Asia. Učesnici na tržištu su reagovali povećanjem oklada da će Bank of Japan podići kamatne stope ranije nego što se prethodno očekivalo.

Izvoz nafte iz Kazahstana zaustavljen je nakon što su napadi dronovima poremetili snabdijevanje, javlja Al Jazeera, kao posljedica rata između Rusije i Ukrajine. Prekid predstavlja rizik za kazahstansku privredu i energetska tržišta.

Njemačko udruženje industrije BDI navodi da prerađivačka industrija u zemlji gubi oko 15.000 radnih mjesta svakog mjeseca, prema Handelsblattu. Podatak potvrđuje dubinu njemačkog industrijskog pada.

Reforma programa prehrambenih bonova predsjednika Donalda Trumpa počinje da stupa na snagu za korisnike, prema The Economistu. Bloomberg izvještava da bi posljedično smanjenje SNAP davanja moglo koštati republikance glasova u novembru.

Oluja koja je izazvala smrtne slučajeve u Čileu poremetila je rad rudnika bakra, javlja Financial Times. Prekid izaziva zabrinutost zbog snabdijevanja materijalom potrebnim za proizvodnju poluprovodnika vezanih za AI.

Brent sirova nafta zatvorena je iznad 100 dolara za barel prvi put od kraja maja, dok je Hormuški moralski tesnac blokiran ratom SAD-Iran, a Crveno more poremećeno napadima Huta na saudijske naftne brodove. Iste nedelje Sjedinjene Države su počele da primenjuju carine od 10% do 12,5% na više od 60 privreda, treći po redu carinski režim za manje od godinu dana. Analitičari upozoravaju da se ova dva šoka međusobno pojačavaju umesto da se poništavaju, pogoršavajući rizike od inflacije i usporavanja rasta širom sveta.

Desetine brodova i dalje prolazi kroz Crveno more uprkos blokadi Huta, ali poremećaji su raštrkani, a neizvesnost oko prolaza raste iz sata u sat. Istovremeno, prolazi tankera kroz Hormuški moreuz pali su na najniži nivo u poslednja dva meseca, dok rat u Iranu iznova prekida komercijalnu plovidbu. Kompanije i operateri luka odgovaraju ne preusmeravanjem tereta, već preoblikovanjem mesta gde se roba proizvodi, skladišti i prevozi.

Vašington je pojačao svoje trgovinske mere protiv Kanade, a pokrajinsko rukovodstvo Ontarija vrši pritisak na federalnu vladu da uzvrati koristeći naftu, električnu energiju i potašu kao polugu, dok Otava još nije donela odluku o odgovoru. Paralelno, prosečna ponderisana američka carina na kinesku robu ostala je otprilike nepromenjena uprkos ponovljenim pretnjama iz Bele kuće, prema navodima Njujork tajmsa. Oba toka uklapaju se u treći američki carinski režim za manje od godinu dana, sada zasnovan na Odeljku 301 Zakona o trgovini.

Japanska premijerka Sanae Takaichi predstavila je plan za ubrizgavanje 370 biliona jena (1,7 biliona funti) u privredu s ciljem udvostručenja stope rasta, prenosi Guardian. Međunarodni investitori postavljaju pitanje odakle će stići novac i upozoravaju na mogući tržišni udar u stilu Liz Truss na najvećem svjetskom tržištu državnih obveznica.

Predsjednik SAD-a Donald Trump zaprijetio je odmazdenim carinskim mjerama protiv Evropske unije kao odgovor na antitrustovsku kaznu bloka izrečenu Googleu, javlja Le Monde. Prijetnja dolazi godinu dana nakon transatlantskog trgovinskog sporazuma koji je trebalo da donese stabilnost, i hladi evropske nade u trajnu deeskalaciju.

Ako Unicredit dovrši preuzimanje Commerzbanka, četiri od pet nekadašnjih velikih njemačkih banaka naći će se pod krovom milanske grupe, piše FAZ. Deutsche Bank bi ostala jedina nezavisna, iako list navodi da više nije u prvom rangu.

Kuvajt je potpisao ugovor o zakupu naftovoda vrijedan 16 milijardi dolara sa američkim investicionim grupama Blackstone, Brookfield i KKR, javlja The National. Dodatni uslovi sporazuma nisu navedeni u izvještaju.

Paramount je pristao da obustavi spajanje sa Warner Bros. Discovery dok se ne riješi nekoliko značajnih sudskih sporova, javlja Breitbart, pozivajući se na drugi izvještaj. Rok za eventualni nastavak posla nije poznat.

Devet trgovačkih koridora u Los Anđelesu koje često posjećuju migranti zabilježilo je gubitke od skoro 3,2 miliona dolara u 2025. godini kao posljedicu pojačane imigracione kontrole Trumpove administracije, prema studiji UCLA koju prenosi El País. Vlasnici preduzeća citirani u izvještaju kažu da jedva opstaju.

Varta se rasparčava jer su njeni glavni povjerioci usmjereni na brzu zaradu, a ne na industrijski potencijal proizvođača baterija, javlja FAZ. List pripisuje propadanje kompanije njenom bivšem većinskom vlasniku.

Ekonomista Clemens Fuest, šef Ifo instituta, izjavio je da njemačka koalicija sada funkcioniše bolje nego u proljeće, prenosi FAZ-ov podkast. Upozorio je da prijeti kolaps državnih finansija ukoliko se ne zaustavi rast potrošnje.

Dok se startapi poput Anthropica i OpenAI-a spremaju za izlazak na berzu, neprofitne organizacije nadaju se novom talasu donacija od tehnoloških investitora i zaposlenih koji su se odjednom obogatili, prenosi New York Times. Izveštaj predstavlja planirane izlaske na berzu kao izvor novih milionera od kojih dobrotvorne organizacije žele svoj deo.

Broj poseta lancima poput Chopt i Chipotle opao je poslednjih nedelja nakon što je kompanija Taylor Farms povukla zelenu salatu zbog izbijanja ciklospore, javlja New York Times. List takođe navodi promenljive poruke Uprave za hranu i lekove kao jedan od faktora.

Proizvodnja na polju Rosebank, najvećem neiskorišćenom nalazištu nafte i gasa u Britaniji, mogla bi biti odložena mesecima nakon što je oprema slučajno ispuštena u more, prema ekskluzivnim informacijama Guardiana. Incident se dogodio dok vlada razmatra izdavanje dozvole za to polje.

Gradonačelnik Njujorka Zohran Mamdani pokrenuo je, kako Guardian opisuje, obiman program deregulacije, uključujući ukidanje dozvola potrebnih za prodaju sladoleda. Vlasnici malih preduzeća citirani u izveštaju pozdravljaju te promene.

Washington je u petak, 24. jula 2026. u 00:01 uveo nove carine od 10% do 12,5% na više od 60 privreda, u trenutku kada je istekla njegova prethodna univerzalna carina od 10%. Bijela kuća je mjere zasnovala na Odjeljku 301 Zakona o trgovini iz 1974. i na tvrdnjama da ciljane zemlje ne sprovode zabrane robe proizvedene prisilnim radom. Trgovinski partneri, od EU preko Kine do Brazila i Australije, uložili su prigovor, a američka mala preduzeća su istog dana podnijela tužbu.

Brent sirova nafta zatvorila je 23. jula iznad 100 dolara po barelu, prvi put od kraja maja, nakon što su hutistički napadi na dva saudijska naftna broda na Crvenom moru dodali još jedno blokirano usko grlo već zatvorenom Hormuškom moreuzu. Saudijska Arabija preusmerava izvoz kroz Suecki kanal, zaobilazak koji otprilike udvostručuje troškove goriva po putovanju do Azije. Azijske berze pale su nakon rasprodaje u SAD, a analitičari upozoravaju na obnovljeni inflatorni impuls.

Peking je zabranio isporuke retkih zemalja i srodnih materijala za 14 kompanija u Evropi koje posluju u oblasti hemijske prerade, elektromotora i odbrane, prema izveštavanju New York Timesa objavljenom 24. jula 2026. godine. Mera primenjuje kinesku dominaciju u snabdevanju retkim zemljama direktno na imenovane evropske industrijske i odbrambene firme. Dostupan izvor ne identifikuje kompanije niti tačan datum stupanja kontrola na snagu.

Folha de S.Paulo izvještava da se za Irance vratio poznati ritam rata, s razbombardiranim autoputevima i valutom u slobodnom padu dok je svakodnevni život stavljen na čekanje. Izvještaj povezuje taj pritisak s prijetećim objavama na društvenim mrežama i retorikom američkog predsjednika Donalda Trumpa dok se sukob nastavlja.

Prinos na desetogodišnju trezorsku obveznicu ove je godine stalno rastao i dostigao najviši nivo od početka drugog mandata Donalda Trumpa, dok se rat s Iranom nastavlja, zabrinutost zbog državne potrošnje se pojačava, a potrošnja na veštačku inteligenciju podstiče rast, prenosi New York Times. Isti izvor upozorava da obnovljeni sukobi s Iranom podižu cene nafte i gasa, dok bi novouvedene globalne carine mogle dodatno gurnuti cene naviše, ugrožavajući inače otpornu američku ekonomiju.

Evropska unija kaznila je Google sa 890 miliona eura, sankcionišući praksu kojom pretraživač sistematski promoviše sopstvene usluge na štetu konkurenata, prenosi Le Monde. Trump je rekao da Brisel "pljačka" američke kompanije i poreske obveznike i zapretio je znatnim carinama, upozorivši da će EU platiti "veoma visoku cenu", prenose The Guardian i Le Monde.

Sankcije Evropske unije usmerene na skoro 100 ruskih banaka ometaju ključne kanale za transfer novca, prenosi Meduza. Pogođeni kanali koriste ih Rusi koji su napustili zemlju nakon početka potpune invazije na Ukrajinu.

Evropa se suočava s rokom 1. januara za prekid uvoza tečnog prirodnog gasa iz Rusije, javlja New York Times. Evropljani kažu da strahuju da će ova promena povećati njihovu zavisnost od američke energije.

Istraga OpenLux lista Le Monde opisuje kako je Peking koristio Luksemburg za usmeravanje desetina milijardi evra investicija u Evropsku uniju. Prema izveštaju, akvizicije su obuhvatale tehnološke kompanije i strateške nekretnine, čime je izgrađena mreža koja narušava postojeće odnose u Evropi.

Centralna banka Rusije snizila je ključnu kamatnu stopu za 25 baznih poena, na 14 odsto, javlja Meduza. Reč je o desetom uzastopnom smanjenju u tekućem ciklusu popuštanja monetarne politike.

Ujedinjeni Arapski Emirati finalizovali su Sveobuhvatni sporazum o ekonomskom partnerstvu sa Kanadom, čiji je cilj smanjenje trgovinskih barijera, javlja The National. Izveštaj ne navodi dodatne uslove sporazuma.

Paramount je prihvatio predlog da se zamrzne spajanje sa Warner Bros. do juna 2027. godine, prenosi New York Times. Pauza bi se ranije okončala samo ako sudija do tada donese presudu po tužbi kojom se sprečava dogovor.

Vlada Ontarija priprema obuhvatan zakon koji bi transformisao sistem osiguranja za povrede na radu u pokrajini, javlja Jacobin. List ovu promenu opisuje kao demontažu ključnog elementa kompromisa između rada i kapitala iz dvadesetog veka.

Smanjenje poslovnog poreza od 20 odsto, koje Guardian opisuje kao jednu od prvih mera Endija Bernama u ulozi premijera, uključujući poklon vredan 100 miliona funti, daje prednost lokalima koji prodaju alkohol. Vlasnici kafića u Engleskoj kažu da je njihovo izuzimanje nepravedno, dok su izdavaoci nekretnina listu rekli da visoki operativni troškovi nadmašuju potencijalnu uštedu.

Poslednji deo serijala lista Le Monde o carstvu Bernara Arnoa opisuje kako je čelnik luksuznog konglomerata pripremao svoje petoro dece da ga naslede. Postavljajući ih sve na odgovorne pozicije unutar LVMH-a, tvrdi list, stvorio je problem u samom srcu kompanije.

Izveštaj Ministarstva rada, objavljen u sredu 22. jula, utvrdio je da je u Francuskoj 2023. godine zabeleženo oko 670.000 povreda na radu, javlja Le Monde. Studija ukazuje na privremeno zapošljavanje, poljoprivredu i transport kao sektore u kojima su zaposleni najviše izloženi riziku.

Prvih šest meseci 2026. godine bilo je presuvo u Nemačkoj, nakon zime sa malo kiše ili snega, javlja FAZ. Rezultat su sušni uslovi širom zemlje.

Anketa centralne banke, objavljena u petak, pokazala je da su inflaciona očekivanja turskih domaćinstava i realnog sektora blago opala u julu, javlja Daily Sabah. Prognoze učesnika na tržištu su u istom periodu blago porasle.