Kina

Kineski proizvođač memorijskih čipova ChangXin Memory Technologies (CXMT) počeo je u ponedeljak sa trgovanjem na STAR tržištu Šangajske berze i prvu sesiju zaključio uz rast od 466%, nakon što je tokom dana porastao za oko 470%. Ovo uvrštenje bilo je najveća prvobitna javna ponuda akcija (IPO) u kontinentalnoj Kini u poslednjih nekoliko godina i učinilo je CXMT, po tržišnoj vrednosti, najvrednijom kompanijom uvrštenom na neku od berzi kontinentalne Kine. Debi se uklopio u već napeto globalno tržište memorijskih čipova i pokrenuo je akcije proizvođača poluprovodnika i na drugim mestima.

Tehnologija

Nvidia je osnovala Open Secure AI Alliance, savez usmeren na kibernetičku bezbednost radi odbrane slobodno dostupnih AI modela otvorenog koda, a G42 iz Abu Dabija je u ponedeljak saopštio da će mu se pridružiti, čime je članstvo naraslo na najmanje 38 kompanija. Nekoliko dana ranije, pismo koje je potpisalo 25 velikih firmi, među njima Microsoft i IBM, podržalo je modele otvorenih težina. Istovremeno je kineski startap Moonshot postavio licencne uslove za svoj model Kimi K3, dok investitori i kreatori politika ostaju podeljeni oko toga koliko su slobodno dostupni sistemi bezbedni.

Tehnologija

Peking je osudio planiranu američku istragu i sankcije usmjerene protiv kineskih kompanija za umjetnu inteligenciju, poručivši da će preduzeti "sve neophodne mjere" kako bi zaštitio svoje interese, prenosi Global Times. Spor proširuje tehnološki sukob sa poluprovodnika na kompanije koje razvijaju vještačku inteligenciju.

Tehnologija

Kinesko ministarstvo vanjskih poslova saopštilo je da je uvrštavanje evropskih entiteta na njegovu listu izvoznih kontrola odgovor na ono što naziva neopravdanim sankcijama EU protiv kineskih preduzeća, prenosi Global Times. Ovaj potez predstavlja novi krug uzvraćanja u trgovinskom sporu između Pekinga i Brisela.

Ekonomija

Kineski startap Moonshot AI predstavio je Kimi K3, model sa 2,8 biliona parametara čije će težine biti besplatno dostupne za preuzimanje od 27. jula 2026. Kompanijski benčmarkovi ga svrstavaju ispred najjačih zatvorenih modela Anthropica i OpenAI-ja, a američki programeri i firme već prelaze na njega iz razloga uštede. Vašington optužuje Moonshot da je model izgradio na osnovu Anthropicove tehnologije; Peking tu optužbu naziva neosnovanom.

Tehnologija

Kineski proizvođač DRAM čipova ChangXin Memory Technologies (CXMT) počeo je trgovanje na šangajskom STAR tržištu u ponedeljak, 27. jula 2026, nakon što je prikupio 66,5 milijardi juana — što se navodi kao oko 9,8 milijardi dolara, a Le Monde to izražava kao 9,8 milijardi evra — u najvećem prikupljanju sredstava u Aziji ove godine. Akcije su porasle za oko 470%, a zatvorile su se sa rastom od 466%, prema South China Morning Post-u, čime je kompanija vrednovana na 3,28 biliona juana (oko 484,6 milijardi dolara). Nikkei Asia izveštava da je debi na kratko podigao tržišnu kapitalizaciju CXMT-a iznad kapitalizacije Intela.

Ekonomija

Nove pristojbe Washingtona prema članku 301, u rasponu od 10% do 12,5%, uvedene protiv oko 60 zemalja zbog navodno slabe provedbe zabrana prisilnog rada, sada su na snazi i, prema Uredu trgovinskog predstavnika SAD-a, obuhvaćaju 99,4% američkog uvoza. Švicarska je odbacila optužbe za prisilni rad kojima se opravdava njezina pristojba, dok Sjedinjene Države istodobno vrše pritisak na Meksiko da preuzme njihov carinski zid na čelik usmjeren protiv Kine. Mjere se osporavaju pred američkim sudovima, mjesecima nakon što je Vrhovni sud ukinuo raniji krug carina.

Ekonomija

Nakon što su Huti proglasili pomorski embargo na saudijsku plovidbu i napali dva tankera u Crvenom moru, Saudijska Arabija nije utovarila nijednu pošiljku sirove nafte za izvoz kroz moreuz Bab el-Mandeb sa svoje zapadne obale, prema podacima Kplera koje navodi The National. Pošiljke za azijske kupce umesto toga idu kroz Suecki kanal, rutu koja dodaje nedelje putovanja i troškove. Pobunjenici takođe tvrde da su pogodili postrojenja Aramca u Džizanu i Janbuu, tvrdnju koju nije potvrdila ni saudijska vlada ni Aramco.

Geopolitika

Kineski državni mediji predstavili su veštačku inteligenciju, robotiku i inovativne lekove kao 'sledeće nove tri' industrije koje predvode novi krug industrijske modernizacije zemlje, a uvodnik Global Timesa ih je opisao kao otvorenu platformu za globalne inovacije. Bloomberg je izvestio o programu vrednom bilion dolara koji obuhvata šest mreža namenjenih povezivanju kineske ekonomije za eru veštačke inteligencije.

Tehnologija

Medicinski fakultet Univerziteta Đaotong u Šangaju obećao je temeljnu istragu kliničkog slučaja nakon izveštaja da je šestogodišnja devojčica preminula nekoliko dana nakon što je primila eksperimentalnu terapiju genetskim uređivanjem. South China Morning Post izvestio je da je devojčica, po imenu Mei, preminula nakon tretmana i da je vodeći naučnik pod istragom sopstvenog univerziteta.

Tehnologija

Kina je Univerzitet za nauku i tehnologiju u Vroclavu stavila na listu izvozne kontrole namijenjenu subjektima povezanim s evropskim sektorom bezbjednosti, svrstavši ga uz proizvođače naoružanja, u potezu koji South China Morning Post opisuje kao presedan. Financial Times paralelno izvještava o tome kako Peking iskorištava podjele među članicama EU po pitanju trgovinske politike.

Geopolitika

Tajfun Noul pogodio je južnu Kinu jakim vjetrom i obilnom kišom, izazvavši narandžasto upozorenje i evakuaciju više od 340.000 ljudi, dok su letovi za Hong Kong otkazani, prema FAZ-u i Global Timesu. Global Times također izvještava da je kineski roj dronova izveo, kako to naziva, prvo trodimenzionalno posmatranje tajfuna tokom čitavog njegovog puta.

Geopolitika

Japan je saopštio najnoviju poziciju plovila u okviru zajedničke kinesko-ruske pomorske patrole, javlja Global Times. Stručnjak citiran u tom mediju rekao je da ruta pokazuje sposobnost dvije mornarice da probiju takozvani prvi ostrvski lanac.

Geopolitika

Tajvan ubrzava planove za obezbeđivanje goriva i drugih ključnih uvoznih dobara, prema izveštaju The New York Timesa. List piše da kineski državni brodovi vežbaju manevre koji bi jednog dana mogli biti upotrebljeni da odseku ostrvo od mora. Tajpej tretira pomorsku blokadu kao operativnu mogućnost, a ne kao dalek scenario.

Geopolitika

Vašington je pojačao svoje trgovinske mere protiv Kanade, a pokrajinsko rukovodstvo Ontarija vrši pritisak na federalnu vladu da uzvrati koristeći naftu, električnu energiju i potašu kao polugu, dok Otava još nije donela odluku o odgovoru. Paralelno, prosečna ponderisana američka carina na kinesku robu ostala je otprilike nepromenjena uprkos ponovljenim pretnjama iz Bele kuće, prema navodima Njujork tajmsa. Oba toka uklapaju se u treći američki carinski režim za manje od godinu dana, sada zasnovan na Odeljku 301 Zakona o trgovini.

Ekonomija

Anthropic i OpenAI su u sukobu s velikim dijelom ostatka američke tehnološke industrije po pitanju toga da li bi takozvani 'open-source' modeli vještačke inteligencije iz Kine trebalo slobodno da kruže u Sjedinjenim Državama ili da budu ograničeni, javio je New York Times 25. jula 2026. Spor slijedi nakon što su Nvidia, Microsoft i IBM, prema navodima The National, podržali modele otvorenih težina. U pitanju je koliko će se daleko kineski sistemi proširiti kroz zapadnu infrastrukturu.

Tehnologija

Washington je u petak, 24. jula 2026. u 00:01 uveo nove carine od 10% do 12,5% na više od 60 privreda, u trenutku kada je istekla njegova prethodna univerzalna carina od 10%. Bijela kuća je mjere zasnovala na Odjeljku 301 Zakona o trgovini iz 1974. i na tvrdnjama da ciljane zemlje ne sprovode zabrane robe proizvedene prisilnim radom. Trgovinski partneri, od EU preko Kine do Brazila i Australije, uložili su prigovor, a američka mala preduzeća su istog dana podnijela tužbu.

Ekonomija

Peking je zabranio isporuke retkih zemalja i srodnih materijala za 14 kompanija u Evropi koje posluju u oblasti hemijske prerade, elektromotora i odbrane, prema izveštavanju New York Timesa objavljenom 24. jula 2026. godine. Mera primenjuje kinesku dominaciju u snabdevanju retkim zemljama direktno na imenovane evropske industrijske i odbrambene firme. Dostupan izvor ne identifikuje kompanije niti tačan datum stupanja kontrola na snagu.

Ekonomija

Brazil se pridružio savezu za veštačku inteligenciju koji je prošle nedelje pokrenula Kina sa 29 zemalja osnivača – Svetskoj organizaciji za saradnju u veštačkoj inteligenciji sa sedištem u Šangaju, prenosi Folha de S.Paulo. Ovaj potez dolazi u trenutku kada brazilski Kongres odlaže usvajanje sopstvenog domaćeg pravnog okvira za veštačku inteligenciju.

Tehnologija

Istraga OpenLux lista Le Monde opisuje kako je Peking koristio Luksemburg za usmeravanje desetina milijardi evra investicija u Evropsku uniju. Prema izveštaju, akvizicije su obuhvatale tehnološke kompanije i strateške nekretnine, čime je izgrađena mreža koja narušava postojeće odnose u Evropi.

Ekonomija