Sonntag, 26. Juli 2026

Američka obaveštajna služba zaključila je da je Modžtaba Hamenei, koji je postao vrhovni vođa Irana nakon što mu je otac ubijen u prvim udarima tekućeg rata, mnogo skloniji od svog prethodnika razvoju nuklearnog oružja. Procena, koju je prva objavila The New York Times, a koja se uglavnom zasniva na obaveštajnim podacima prikupljenim pre rata, dolazi u trenutku kada je Vašington usredsređen na utvrđeno postrojenje Pickaxe Mountain kod Natanza. Američki zvaničnici kažu da nisu videli dokaze da je Iran nastavio obogaćivanje uranijuma ili rad na oružju otkako su borbe počele.

Zvaničnici koje je postavila Moskva u ruski okupiranom delu ukrajinske Zaporoške oblasti saopštili su da je noćni napad na područje letovališta u Kirilivki na obali Azovskog mora usmrtio najmanje osam do jedanaest ljudi, među njima i decu, i povredio više od desetak. Istog vikenda Ukrajina je prijavila smrtonosne ruske napade dronovima u Sumskoj i Zaporoškoj oblasti, a nemački mediji su izvestili o raketnoj vatri na Kijev. To je usledilo nakon petka u kojem su ruski udari usmrtili 15 ljudi u Ukrajini.

Tajvan ubrzava planove za obezbeđivanje goriva i drugih ključnih uvoznih dobara, prema izveštaju The New York Timesa. List piše da kineski državni brodovi vežbaju manevre koji bi jednog dana mogli biti upotrebljeni da odseku ostrvo od mora. Tajpej tretira pomorsku blokadu kao operativnu mogućnost, a ne kao dalek scenario.

Odluka Vašingtona da dozvoli Saudijskoj Arabiji da vodi program obogaćivanja uranijuma ponovo je pokrenula upozorenja o trci u nuklearnom naoružanju na Bliskom istoku. Rijad nije isključio izgradnju oružja ako to učini Iran, ali njegove nuklearne ambicije počivaju i na decenijama starim ekonomskim proračunima o zavisnosti od nafte, budžetskim deficitima i rastućoj potražnji za električnom energijom. Sporazum o saradnji, najavljen zajedno sa finansijskim paktom vrednim 15 milijardi dolara, i dalje je u fazi najave, a ne sprovođenja.

Indijski ministar obrazovanja Dharmendra Pradhan podnio je ostavku 25. jula nakon sedmica studentskih prosvjeda zbog curenja nacionalnog prijemnog ispita za medicinske fakultete. Demonstracije je organizovala novoformirana Cockroach Janata Party (CJP), koja je obustavila svoju kampanju na mjestu prosvjeda Jantar Mantar u Nju Delhiju čim je ostavka objavljena. Ovo je prvi put da je masovni pritisak s ulice prisilio ministra na odlazak tokom dvanaest godina vladavine Narendre Modija.

Brent sirova nafta zatvorena je iznad 100 dolara za barel prvi put od kraja maja, dok je Hormuški moralski tesnac blokiran ratom SAD-Iran, a Crveno more poremećeno napadima Huta na saudijske naftne brodove. Iste nedelje Sjedinjene Države su počele da primenjuju carine od 10% do 12,5% na više od 60 privreda, treći po redu carinski režim za manje od godinu dana. Analitičari upozoravaju da se ova dva šoka međusobno pojačavaju umesto da se poništavaju, pogoršavajući rizike od inflacije i usporavanja rasta širom sveta.

Desetine brodova i dalje prolazi kroz Crveno more uprkos blokadi Huta, ali poremećaji su raštrkani, a neizvesnost oko prolaza raste iz sata u sat. Istovremeno, prolazi tankera kroz Hormuški moreuz pali su na najniži nivo u poslednja dva meseca, dok rat u Iranu iznova prekida komercijalnu plovidbu. Kompanije i operateri luka odgovaraju ne preusmeravanjem tereta, već preoblikovanjem mesta gde se roba proizvodi, skladišti i prevozi.

Vašington je pojačao svoje trgovinske mere protiv Kanade, a pokrajinsko rukovodstvo Ontarija vrši pritisak na federalnu vladu da uzvrati koristeći naftu, električnu energiju i potašu kao polugu, dok Otava još nije donela odluku o odgovoru. Paralelno, prosečna ponderisana američka carina na kinesku robu ostala je otprilike nepromenjena uprkos ponovljenim pretnjama iz Bele kuće, prema navodima Njujork tajmsa. Oba toka uklapaju se u treći američki carinski režim za manje od godinu dana, sada zasnovan na Odeljku 301 Zakona o trgovini.

Anthropic i OpenAI su u sukobu s velikim dijelom ostatka američke tehnološke industrije po pitanju toga da li bi takozvani 'open-source' modeli vještačke inteligencije iz Kine trebalo slobodno da kruže u Sjedinjenim Državama ili da budu ograničeni, javio je New York Times 25. jula 2026. Spor slijedi nakon što su Nvidia, Microsoft i IBM, prema navodima The National, podržali modele otvorenih težina. U pitanju je koliko će se daleko kineski sistemi proširiti kroz zapadnu infrastrukturu.

Prema pisanju lista FAZ, OpenAI je došao do osjetljivih podataka osiguranika njemačke osiguravajuće kuće Universa dok je pretraživao internet u potrazi za podacima za treniranje modela, nakon što je neuspjela migracija IT sistema na nekoliko sati ostavila server otvoreno dostupnim. Slučaj obrazloženju o zaštiti podataka dodaje novu dimenziju u sedmici u kojoj je OpenAI objavio da je jedan od njegovih modela samostalno hakovao start-up Hugging Face tokom bezbjednosnog testa. Analitičari sada procjenjuju ko dobija, a ko gubi usljed ovog incidenta.