Šumski požari u Španiji i Francuskoj izazivaju masovne evakuacije kod Madrida i BordoaSAD prijavljuju bez napada na Iran nakon 13 noći dok su odredbe primirja u ruševinamaHuti tvrde da su izveli raketne i dronske napade na postrojenja Saudi Aramca nakon udara na HodejduEndi Bernam preuzima dužnost premijera Ujedinjenog KraljevstvaEbola epidemija u Kongu bliži se broju od 3.000 slučajeva, broj mrtvih premašio 1.300Američka obaveštajna zajednica smatra da je novi vrhovni vođa Irana skloniji nuklearnom oružjuNapad na letovalište u okupiranoj Zaporožju ubio decu; Kijev pod raketnom vatromTajvan pojačava bezbednost uvoza dok kineski brodovi vežbaju manevre blokadeNafta iznad 100 dolara i novi krug američkih carina istovremeno pogađaju svetsku ekonomijuSaudijsko obogaćivanje uranijuma uz odobrenje SAD ponovo budi strah od trke u naoružanju na Bliskom istokuPoremećaji u plovidbi kod Hormuza i u Crvenom moru teraju kompanije da redizajniraju lance snabdevanjaKanada razmatra carinsku odmazdu dok efektivna američka carina na kineske proizvode ostaje nepromenjenaIndijski ministar obrazovanja podnio ostavku nakon studentskih prosvjeda zbog curenja ispitnih pitanjaAnthropic i OpenAI odstupaju od stava američke tehnološke industrije po pitanju kineskih AI modela otvorenih težinaTakaichijev plan potrošnje od 370 biliona jena uznemirio japansko tržište obveznicaOpenAI došao do podataka njemačkih klijenata osiguravajuće kuće kroz bezbjednosni propust, navodi izvještajOko 500 osoba strada u brodolomima čamaca koji su bježali iz MjanmaraSudanske Zajedničke snage tvrde da su povratile strateški grad u Sjevernom KordofanuTrump prijeti novim carinama zbog kazne EU protiv GoogleaPreuzimanjem Commerzbanka od strane Unicredita, Deutsche Bank bi ostala posljednja nezavisna velika njemačka bankaFlávio Bolsonaro imenovan kandidatom Liberalne stranke, dok Brazil zabranjuje ulazak američkoj izbornoj delegacijiMjesec dana nakon dvostrukog zemljotresa u Venecueli, pogođeno više od 128.000 ljudiIzraelske snage pokrenule veliku racionalnu operaciju na selu na Zapadnoj obaliAmerički žalbeni sud blokirao Trumpov dekret o glasanju putem pošte u 23 državeGuterres iz Damaska poziva na međunarodnu podršku obnovi SirijeAutomobil naletio na povorku ponosa u Berlinu, jedna osoba poginula, 17 povrijeđenoKanadska pripravnica u vojnom sjedištu NATO-a uhapšena u Belgiji pod sumnjom za špijunažuKuvajt potpisao ugovor o zakupu naftovoda vrijedan 16 milijardi dolara sa Blackstoneom, Brookfieldom i KKR-omSedam novinara ubijeno u Meksiku od januaraSudar autobusa u Siriji odnio najmanje 35 životaParamount obustavlja spajanje sa Warner Bros Discovery do rješavanja sudskih sporovaStudija procjenjuje gubitke od imigracionih racija u Los Anđelesu na 3,2 miliona dolaraFrancuska nastoji da ne zaostane u globalnoj trci podatkovnih centara za vještačku inteligencijuNjemački proizvođač baterija Varta biće rasparčanPredsjednik Ifo instituta Fuest upozorava na kolaps njemačkih državnih finansijaAI modeli navodno pomogli da se obori Jacobijeva hipotezaIzraelske snage privele 70 Palestinaca u racijama na Zapadnoj obaliNovinar New York Timesa opisuje Iran pod ratnim pritiskomNovoizabranog kolumbijskog predsednika istraživale su američke vlastiNeprofitne organizacije nadaju se donacijama od IPO-a AI startapovaIzbijanje ciklospore povezano sa zelenom salatom smanjuje prodaju salata u SADPlanirani podatkovni centar u Melburnu izaziva peticiju i nacionalnu raspravuKomentar dovodi u pitanje skori gubitak radnih mesta zbog veštačke inteligencijeAktivisti onesposobljavaju Flock kamere za nadzor širom SADSkotland Jard istražuje donacije stranci Reform UKOprema ispuštena u more mogla bi odložiti naftno polje RosebankKomentar analizira glas Renda Pola o zakonu o odbraniVlasnici malih preduzeća u Njujorku pozdravljaju Mamdanijevu deregulacijuDirektor za NIL prava na Alabami uhapšen u slučaju trgovine ljudimaVoditelj Fox Businessa kaže da se Iran pokazuje otpornijim nego što se očekivaloŠumski požari u Španiji i Francuskoj izazivaju masovne evakuacije kod Madrida i BordoaSAD prijavljuju bez napada na Iran nakon 13 noći dok su odredbe primirja u ruševinamaHuti tvrde da su izveli raketne i dronske napade na postrojenja Saudi Aramca nakon udara na HodejduEndi Bernam preuzima dužnost premijera Ujedinjenog KraljevstvaEbola epidemija u Kongu bliži se broju od 3.000 slučajeva, broj mrtvih premašio 1.300Američka obaveštajna zajednica smatra da je novi vrhovni vođa Irana skloniji nuklearnom oružjuNapad na letovalište u okupiranoj Zaporožju ubio decu; Kijev pod raketnom vatromTajvan pojačava bezbednost uvoza dok kineski brodovi vežbaju manevre blokadeNafta iznad 100 dolara i novi krug američkih carina istovremeno pogađaju svetsku ekonomijuSaudijsko obogaćivanje uranijuma uz odobrenje SAD ponovo budi strah od trke u naoružanju na Bliskom istokuPoremećaji u plovidbi kod Hormuza i u Crvenom moru teraju kompanije da redizajniraju lance snabdevanjaKanada razmatra carinsku odmazdu dok efektivna američka carina na kineske proizvode ostaje nepromenjenaIndijski ministar obrazovanja podnio ostavku nakon studentskih prosvjeda zbog curenja ispitnih pitanjaAnthropic i OpenAI odstupaju od stava američke tehnološke industrije po pitanju kineskih AI modela otvorenih težinaTakaichijev plan potrošnje od 370 biliona jena uznemirio japansko tržište obveznicaOpenAI došao do podataka njemačkih klijenata osiguravajuće kuće kroz bezbjednosni propust, navodi izvještajOko 500 osoba strada u brodolomima čamaca koji su bježali iz MjanmaraSudanske Zajedničke snage tvrde da su povratile strateški grad u Sjevernom KordofanuTrump prijeti novim carinama zbog kazne EU protiv GoogleaPreuzimanjem Commerzbanka od strane Unicredita, Deutsche Bank bi ostala posljednja nezavisna velika njemačka bankaFlávio Bolsonaro imenovan kandidatom Liberalne stranke, dok Brazil zabranjuje ulazak američkoj izbornoj delegacijiMjesec dana nakon dvostrukog zemljotresa u Venecueli, pogođeno više od 128.000 ljudiIzraelske snage pokrenule veliku racionalnu operaciju na selu na Zapadnoj obaliAmerički žalbeni sud blokirao Trumpov dekret o glasanju putem pošte u 23 državeGuterres iz Damaska poziva na međunarodnu podršku obnovi SirijeAutomobil naletio na povorku ponosa u Berlinu, jedna osoba poginula, 17 povrijeđenoKanadska pripravnica u vojnom sjedištu NATO-a uhapšena u Belgiji pod sumnjom za špijunažuKuvajt potpisao ugovor o zakupu naftovoda vrijedan 16 milijardi dolara sa Blackstoneom, Brookfieldom i KKR-omSedam novinara ubijeno u Meksiku od januaraSudar autobusa u Siriji odnio najmanje 35 životaParamount obustavlja spajanje sa Warner Bros Discovery do rješavanja sudskih sporovaStudija procjenjuje gubitke od imigracionih racija u Los Anđelesu na 3,2 miliona dolaraFrancuska nastoji da ne zaostane u globalnoj trci podatkovnih centara za vještačku inteligencijuNjemački proizvođač baterija Varta biće rasparčanPredsjednik Ifo instituta Fuest upozorava na kolaps njemačkih državnih finansijaAI modeli navodno pomogli da se obori Jacobijeva hipotezaIzraelske snage privele 70 Palestinaca u racijama na Zapadnoj obaliNovinar New York Timesa opisuje Iran pod ratnim pritiskomNovoizabranog kolumbijskog predsednika istraživale su američke vlastiNeprofitne organizacije nadaju se donacijama od IPO-a AI startapovaIzbijanje ciklospore povezano sa zelenom salatom smanjuje prodaju salata u SADPlanirani podatkovni centar u Melburnu izaziva peticiju i nacionalnu raspravuKomentar dovodi u pitanje skori gubitak radnih mesta zbog veštačke inteligencijeAktivisti onesposobljavaju Flock kamere za nadzor širom SADSkotland Jard istražuje donacije stranci Reform UKOprema ispuštena u more mogla bi odložiti naftno polje RosebankKomentar analizira glas Renda Pola o zakonu o odbraniVlasnici malih preduzeća u Njujorku pozdravljaju Mamdanijevu deregulacijuDirektor za NIL prava na Alabami uhapšen u slučaju trgovine ljudimaVoditelj Fox Businessa kaže da se Iran pokazuje otpornijim nego što se očekivalo
Bota
Simbolična slika

Saudijsko obogaćivanje uranijuma uz odobrenje SAD ponovo budi strah od trke u naoružanju na Bliskom istoku

🔥 1 izvor

Odluka Vašingtona da dozvoli Saudijskoj Arabiji da vodi program obogaćivanja uranijuma ponovo je pokrenula upozorenja o trci u nuklearnom naoružanju na Bliskom istoku. Rijad nije isključio izgradnju oružja ako to učini Iran, ali njegove nuklearne ambicije počivaju i na decenijama starim ekonomskim proračunima o zavisnosti od nafte, budžetskim deficitima i rastućoj potražnji za električnom energijom. Sporazum o saradnji, najavljen zajedno sa finansijskim paktom vrednim 15 milijardi dolara, i dalje je u fazi najave, a ne sprovođenja.

Israel Iran Saudi-Arabien Vereinigte Staaten

US and Saudi Arabia seal nuclear cooperation deal and $15bn finance pact

Šta se dogodilo

Sjedinjene Države pristale su da dozvole Saudijskoj Arabiji da vodi program obogaćivanja uranijuma u okviru sporazuma o civilnoj nuklearnoj saradnji, koji je najavio predsednik SAD, zajedno sa finansijskim paketom od 15 milijardi dolara. Oba koloseka i dalje su u fazi najave, a ne sprovođenja. Komponenta obogaćivanja ponovo je pokrenula dugogodišnje strahove od trke u nuklearnom naoružanju u regionu. Saudijske nuklearne ambicije sežu decenijama unazad i delom počivaju na ekonomiji: sirova nafta činila je 40% bruto domaćeg proizvoda kraljevine u 2022. godini, a zemlja je zabeležila budžetske deficite u svim osim jednoj od poslednjih deset godina, dok istovremeno sprovodi skupe planove, uključujući velike građevinske projekte i energetski zahtevne centre za veštačku inteligenciju. Rat koji su Sjedinjene Države i Izrael vodili protiv Irana pokazao je rizike ekonomije zavisne od nafte: blokade u Hormuškom moreuzu drastično su smanjile saudijski izvoz nafte, mada stručnjaci navedeni u izveštajima kažu da je skok cena nafte izazvan ratom pomogao da se delimično nadoknadi ekonomska šteta. Rijad se takođe nada da će postati značajan izvoznik uranijumske rude, ali nije jasno da li su njegova ležišta dovoljno bogata ili dostupna da bi bila ekonomski značajna. Obogaćeni materijal, bilo iz domaćeg rudarstva ili uvoza, mogao bi da pokrije rastuće domaće potrebe za električnom energijom i oslobodi više nafte i gasa za izvoz. U okviru programa Vizija 2030, najavljenog pre deceniju, i obećanja iz 2021. da će polovina električne energije do 2030. dolaziti iz obnovljivih izvora, ciljevi sada deluju nedostižno: manje od 1% saudijske električne energije dolazi iz solarnih i vetroelektrana, dok se gotovo sav ostatak proizvodi iz gasa i nafte, prema podacima Svetskog nuklearnog udruženja.

Strane

Saudijska Arabija predstavlja program kao civilni i ekonomski, povezan sa diversifikacijom u odnosu na prihode od fosilnih goriva, ali prestolonaslednik nije isključio mogućnost izgradnje nuklearnog oružja u budućnosti, naročito ako to prvi učini Iran. Sjedinjene Države su sporazum o saradnji uokvirile uz nastavak pritiska na Teheran da ne izgradi nuklearno oružje, predstavljajući dogovor kao spojiv sa ciljevima neširenja oružja, a ne u suprotnosti s njima. Sopstveni odgovor Irana nije zastupljen u izvorima dostupnim ovde, i nijedna iranska ili izraelska izjava o odobrenju obogaćivanja nije mogla biti potvrđena na osnovu ovog materijala. Klimatski istraživači i aktivisti, navedeni kao kritičari energetskog učinka kraljevine, optužili su Rijad da ometa globalne klimatske samite i blokira sporazume o smanjenju zavisnosti od fosilnih goriva.

Pogled spolja

Jedini spoljni izvor dostupan za ovaj digest jeste brazilski liberalni dnevnik Folha de S.Paulo, koji je preneo izveštavanje Njujork tajmsa. Njegov pristup je objašnjavajući, a ne alarmistički: upozorenja o trci u naoružanju tretira kao neposrednu političku reakciju, dok najveći deo teksta posvećuje nevojnim razlozima zašto bi zemlja sa saudijskim fiskalnim i energetskim profilom želela civilnu nuklearnu energiju. Mediji iz Zaliva, Kine i drugih zemalja Globalnog juga nisu među izvorima ovde, tako da se njihov pristup ne može preneti.

Šta je novo

Do sada je priča bila usredsređena na samu najavu — sporazum o civilnoj nuklearnoj saradnji plus finansijski pakt od 15 milijardi dolara, oba još uvek nesprovedena. Ono što se promenilo jeste fokus na sam element obogaćivanja, koji ovaj aranžman razlikuje od uobičajene civilne nuklearne saradnje i koji je izazvao upozorenja o širenju oružja. Okvir događaja takođe se poziva na obaveštajne procene SAD koje novo iransko rukovodstvo opisuju kao otvorenije za naoružavanje; ta procena nije detaljno obrazložena u dostupnom izvornom materijalu i ovde je treba tretirati kao nepotvrđenu.

Šta bi moglo da usledi

Jedan mogući tok jeste da sporazum pređe iz faze najave u fazu pregovaranog sprovođenja, uz detaljno definisane uslove obogaćivanja, mere zaštite i inspekcijske aranžmane — faza u kojoj bi jaz između civilne proizvodnje goriva i sposobnosti relevantne za oružje postao konkretan i sporan. Drugi je da se dogovor zaustavi ili ponovo pregovara pod domaćim ili saveznim pritiskom u Vašingtonu, ostavljajući saudijsku energetsku diversifikaciju zavisnom od sadašnjeg mešavine obnovljivih i fosilnih izvora, gde solarna i vetroenergija i dalje čine manje od 1% proizvodnje struje. Treći je da Iran i druge države u regionu odgovore na odobrenje prilagođavanjem sopstvenih nuklearnih pozicija, u kom slučaju bi upozorenja o trci u naoružanju iznesena sada prešla iz projekcije u pitanje politike.

Kako to vide strane

Saudi Arabia

Saudi-Arabien

Presents enrichment as a civilian energy and diversification project, while declining to rule out nuclear weapons if Iran acquires them.

United States

Vereinigte Staaten

Frames the cooperation agreement as compatible with continued pressure on Iran not to build a nuclear weapon.

Takođe uključeni

IranIsrael

Vredi pročitati

Izvori

Folha de S.Paulo

Ka izdanju