E shtunë, 18 korrik 2026

Sipas raportimeve, sulmi goditi ceremoninë e zisë për një palestinez të vrarë më parë. Hamasi e cilësoi një „masakër brutale“ ndaj njerëzve në zi, ndërsa ushtria izraelite deklaroi se kishte goditur me qëllim një qelizë të Xhihadit Islamik Palestinez dhe se ishte në dijeni të raportimeve për viktima të painvolvuara. Që në numrin e viktimave të dhënat ndryshojnë, shtatë sipas burimeve palestineze, tetë sipas burimeve të tjera. Paralelisht thellohet grindja rreth Bregut Perëndimor: Al Jazeera raporton për presion në rritje të BE-së për sanksione, ndërkohë që kolonët sulmuan fëmijë, dhe izraeliti Haaretz dokumenton se si kolonët, nën mbrojtjen e ushtrisë, larguan bagëti palestineze. Pas një beteje të gjatë, Irlanda miratoi një ndalim importi për mallrat nga territoret e pushtuara, por i përjashtoi shërbimet, çka shkaktoi grindje edhe mes vetë kritikëve. Kështu, versionet izraelite, palestineze dhe evropiane të veprimit qëndrojnë të papajtueshme përkrah njëri-tjetrit.

Pas shkarkimit të papritur të Fedorovit, i cili konsiderohet arkitekti i strategjisë së suksesshme ukrainase të dronëve, njerëzit dolën sërish në rrugë nga Lvivi deri në Kharkiv dhe kërkuan kthimin e tij. Media opozitare ruse në mërgim Meduza dhe agjencia Reuters raportojnë njësoj për protesta gjatë dy ditëve, ndërsa BBC-ja thekson zemërimin e shumë ushtarëve për këtë emërim. Le Figaro rikonstrukton se gjenerali Chmara, i emëruar ministër i përkohshëm, sipas së drejtës ukrainase nuk do të duhej ta mbante këtë post. Njëkohësisht, Zelensky riorganizoi edhe shërbimin sekret SBU dhe caktoi aty një kryetar të ri në detyrë. Kritikët shohin në këtë riorganizim një forcim të kontrollit presidencial në mes të luftës, ndërsa mbështetësit i referohen nevojës për një prokurim më të rreptë. Se si do të ndikojë ky ndryshim te zhvillimi i luftës, mbetet e hapur.

Tymi i zjarreve pyjore kanadeze u shtri sërish mbi verilindjen e SHBA-së dhe përkeqësoi cilësinë e ajrit deri në rajonin e Nju-Jorkut, ku këtë të diel zhvillohet finalja e Kampionatit Botëror. Konservatorja Welt citon Trump-in me akuzën e „neglizhencës së qëllimshme“ dhe me ankesën se tymi po kthehet në një dukuri vjetore. Financial Times përshkruan se si Trump e paraqet situatën si një „pushtim“ ajri të ndotur dhe donte t'i telefononte Carney-t, ndërsa Guardian raporton se republikanët kërcënojnë me sanksione ndaj përfaqësuesve të qeverisë kanadeze. BBC dhe Le Monde e vendosin çështjen në kontekst, duke theksuar se ekspertët e shohin ndryshimin klimatik si shkak të zjarreve gjithnjë e më të përkeqësuara, dhe vënë në dukje se administrata e Trump-it njëkohësisht hoqi disa rregulla të mbrojtjes së klimës. Kështu përplasen ballë për ballë interpretimi si mangësi kanadeze dhe ai si pasojë e ngrohjes globale.

Të dy tërmetet e fundit të qershorit numërohen ndër më të rëndët në historinë e vendit; pasojat, sipas autoriteteve, janë shkatërruese, me ndërtesa të panumërta të rrënuara. Serbi B92, duke iu referuar burimeve venezueliane, jep 5.069 viktima dhe më shumë se 20.000 njerëz në kampe të përkohshme, ndërsa FAZ dhe Deutschlandfunk konfirmojnë shifrën prej mbi 5.000 viktimash dhe 16.700 të plagosurve. AFP-ja përshkruan nga një fshat në cepin e zonës së tërmetit se si po mbarojnë rezervat. Presidentja e tranzicionit, Delcy Rodríguez, deklaroi se fondet e FMN-së duhet të ndihmojnë familjet e prekura te strehimi, infrastruktura dhe shërbimet publike. Ngaqë raportimi mbështetet fort te të dhënat shtetërore venezueliane dhe verifikimi i pavarur është i vështirë, shifrat e sakta duhen trajtuar me kujdes.

Qeveria serbe e vë në skenë nisjen e dialogut si fillimin e një kapitulli të ri: Đurić i uroi qytetarët për „partneritetin strategjik“ me SHBA-në, ndërsa kosovari Koha e konfirmon me maturi nënshkrimin e dy memorandumeve. Në të kundërt, portali i pavarur serb N1 pyet nëse Beogradi po e prish vërtet me këtë politikën e tij të „katër shtyllave“ mes Uashingtonit, Moskës, Pekinit dhe Brukselit. Analisti Kostić argumenton në N1 se Serbia do të vazhdojë të balancojë, për të mos e zemëruar Rusinë, sidomos për sa kohë mbetet i pazgjidhur mosmarrëveshja rreth kompanisë së naftës NIS, e kontrolluar në shumicë nga Rusia dhe e sanksionuar nga SHBA-ja. Kështu qëndrojnë përkrah njëri-tjetrit paraqitja proshtetërore serbe si sukses, këndvështrimi skeptik i pavarur dhe vëzhgimi kosovaro-shqiptar. Se sa larg shkon afrimi varet nga çështje konkrete si energjia, investimet dhe Kosova.

Ndryshimi bie në një kohë përmbysjesh politike dhe stanjacioni ekonomik. New York Times thekson se Burnham bëhet, mes paqëndrueshmërisë, kryeministri i shtatë brenda dhjetë vjetësh, ndërsa Financial Times raporton për largimin e Starmer-it dhe emërimin e parashikuar të Mahmood-it si ministre e Financave. Nga e majta, kreu i të Gjelbërve, Polanski, paralajmëron te Politico se Burnham nuk duhet të „rrijë mbi gardh“ si Starmer, pasi ky i fundit kishte deklaruar se Laburistët nuk do të përpiqeshin të ishin „më të gjelbër se të Gjelbërit“. Liberali Economist nxjerr një bilanc të përzier të dy viteve të Starmer-it, me përparime, por tepër të ngadalta. Burnham konsiderohet përfaqësues i krahut të majtë të partisë dhe menjëherë vjen nën presion nga gjendja ekonomike, e djathta në forcim dhe radhët e veta. Nëse ndryshimi sjell stabilitet apo e vazhdon krizën e përhershme, mbetet e hapur.

Në Këshillin e Ministrave në kështjellën Augustusburg, Berlini dhe Parisi ranë dakord për një bashkëpunim më të ngushtë te frenimi bërthamor, me stërvitje të përbashkëta dhe një grup drejtues, siç raportojnë Deutschlandfunk dhe taz; taz-i nxjerr në pah se të dyja vendet duan të bashkëpunojnë edhe te kursi ndaj Kinës. Politico e vendos takimin si një përpjekje për të çuar shpejt përpara nisma të BE-së para një presidence të mundshme të Marine Le Pen, ku të dyja palët e paraqesin urgjencën si domosdoshmëri ekonomike. Der Spiegel vë në dukje se nga projekti i përbashkët për avionin luftarak fillimisht nuk doli asgjë dhe se ditët e Macron-it në pushtet janë të numëruara. Nga këndvështrimi kosovar, Telegrafi citon Merz-in me premtimin se koordinimi i ngushtë me Parisin do të vazhdojë edhe pas një ndryshimi në Elysée. Kështu, sinjalet e nisjes ndërthuren me dyshimet për realizueshmërinë, përballë pasigurisë politike në Francë.

Kineze Xinhua njofton se bursat amerikane kanë rënë dhe gjysmëpërçuesit kanë rrëshqitur në një treg rënës teknik, ndërsa Wall Street Journal i referohet edhe rënies së çmimit të Netflix pas një paralajmërimi rritjeje. Në Azi, indeksi kryesor tajvanez TAIEX humbi, sipas Taipei Times, gati 3.000 pikë në mes të shitjes masive teknologjike. Shitja masive ushqen dyshimet nëse vlerësimet e larta të bumit të IA-së janë të qëndrueshme, pasi më parë vlerat e çipeve ishin ngjitur fuqishëm. Njëkohësisht, Taipei Times i referohet dimensionit gjeopolitik: Tajvani do ta mbajë brenda vendit teknologjinë e tij më të përparuar TSMC, pavarësisht presionit amerikan. Kështu, kthesa e disponimit në tregje takohet me grindjen e vazhdueshme për kontrollin mbi prodhimin e çipeve. Nëse bëhet fjalë për një korrigjim të shëndetshëm apo për fillimin e një rivlerësimi më të gjerë, mbetet e diskutueshme.

Klüssendorf njoftoi se SPD-ja do të luftojë kundër Unionit për kthimin e taksës mbi pasurinë dhe për taksa më të larta trashëgimie, dhe për këtë fajëson një politikë tatimore të gabuar prej dekadash. Liberalja Zeit dhe konservatorja Welt raportojnë njësoj për këtë nismë, por e vlerësojnë atë nga këndvështrime të ndryshme: ndërsa SPD-ja e paraqet si çështje të drejtësisë shpërndarëse, në kampin konservator lexohet si barrë për vendndodhjen ekonomike dhe për ata që japin kontribut. Grindja bie brenda një koalicioni të drejtuar nga Unioni, ku SPD-ja është partner i vogël, çka e vështirëson realizimin. Gjendja e burimeve këtë ditë është e varfër dhe mbështetet kryesisht te vetë nisma e SPD-së. Nëse nga kjo del më shumë se sa retorikë fushate zgjedhore, mbetet për t'u parë.

Reforma e lehtëson industrinë te çmimi i CO2-shit dhe u lë më shumë kohë, por kështu faktikisht i ul objektivat klimatike. E majta taz gjykon se kjo nuk do ta shpëtojë industrinë dhe nxjerr përfundime të gabuara, ndërsa liberalja Zeit vlerëson se Komisioni iu nënshtrua presionit të industrisë dhe njëkohësisht e shpëtoi tregtimin e emetimeve, çka në kohët e Trump-it është e jashtëzakonshme. Politico raporton se industria energjiintensive është e pakënaqur dhe flet për „hedhje hiri syve të rrezikshme“, dhe se vetëm DIHK-u sheh diçka pozitive. Konservatorja Le Figaro nxjerr në pah se një objektiv zero emetimesh deri në vitin 2039 konsiderohet jorealist, se firmat do të lejohen të emetojnë më gjatë, por se tregtimi i emetimeve do të zgjerohet te aviacioni dhe mbetjet. Kështu përballen akuza për tradhti ndaj klimës, ankesa e industrisë për lehtësim të pamjaftueshëm dhe interpretimi si shpëtim pragmatik.

Sipas raportimeve të Financial Times, firma e familjes Trump ka përmendur një shumë gjashtëshifrore për qasjen me shpejtësi të lartë te Truth Social, ndërsa Bloomberg përshkruan se si në Wall Street tashmë qarkullonin email-e reklamuese dhe tregtarët po përgatiten për kostot. Süddeutsche Zeitung raporton për kritikat e ashpra të demokratëve dhe ekspertëve të etikës, që një qasje të privilegjuar te postimet presidenciale që lëvizin tregun e quajnë tejet problematike. Al Jazeera vë në dukje se Trump-i është akuzuar në mënyrë të përsëritur se shfrytëzon ndikimin shtetëror për përfitim financiar të padrejtë. Mbrojtësit mund të vënë në dukje se informacionet me rëndësi për bursën tregtohen gjithsesi përmes shërbimeve të shpejta të të dhënave. Thelbi i grindjes është nëse këtu po komercializohen deklarata publike zyrtare dhe po institucionalizohen konflikte interesi.

FAZ dhe Handelsblatt raportojnë njësoj se që nga rinisja e subvencionit kanë rrjedhur më shumë se 50 milionë euro dhe se Tesla prin ndër markat e subvencionuara. Kjo ushqen debatin e vjetër nëse subvencionet shtetërore të blerjes prodhojnë kryesisht efekte përfitimi të rastësishëm dhe nëse ka kuptim që me para tatimore gjermane të mbështetet shitja e prodhuesve të huaj. Përkrahësit i referohen shtysës së nevojshme për lëvizshmërinë elektrike dhe tregut kohët e fundit të dobët, ndërsa kritikët efektit të kufizuar drejtues. Gjendja e burimeve këtë ditë është e ngushtë dhe mbështetet te dy media ekonomike gjermane me shifra të ngjashme. Se sa qëndrueshëm e gjallëron subvencioni shitjen, mbetet ende e hapur.

Proshtetërorja Global Times e feston konferencën me mbi 300 premiera botërore si vitrinë të fuqisë kineze në IA, ndërsa liberalja Zeit paralajmëron se bota e IA-së po ndahet në dy blloqe dhe e interpreton organizatën e re të Xi-t si vënie në skenë të një kundërpeshe ndaj SHBA-së. Le Figaro flet për një pikë kthese dhe e vendos thirrjen e Xi-t për një rregullim global si një front të ri të rivalitetit me Amerikën e Trump-it. Bloomberg raporton se Pekini hodhi poshtë akuzat se konkurrentët kinezë distilonin pa leje rezultatet e modeleve amerikane udhëheqëse, pasi firma si Anthropic e kishin pohuar këtë. New York Times i referohet gjithashtu modelit Kimi, të disponueshëm lirisht nga ofruesi kinez Moonshot, që po e ngushton distancën me majën amerikane. Kështu përplasen vetëparaqitja e Kinës si udhëheqëse e bashkëpunimit dhe këndvështrimi perëndimor i formimit të blloqeve dhe vjedhjes intelektuale.

Wall Street Journal raporton se SpaceX-i dhe Pentagoni po negociojnë për një qendër të dhënash dhe se çip-startapi i IA-së Etched është në bisedime për një vlerësim prej 20 miliardë dollarësh. Financial Times njofton se Meta dhe Anthropic po negociojnë për një marrëveshje qendre të dhënash deri në 10 miliardë dollarë, ku Meta po mendon të hyjë në biznesin e cloud-it dhe gjithsej po investon 145 miliardë dollarë në infrastrukturë. Marrëveshjet tregojnë se si uria për fuqi llogaritëse angazhon kapital në përmasa të paprara dhe ndërthur më ngushtë koncernet teknologjike, startapet dhe shtetin, për shembull përmes bisedimeve mes SpaceX-it dhe Pentagonit. Njëkohësisht, të dhënat mbështeten deri tani te raportimet e WSJ-së dhe FT-së dhe janë pjesërisht të shënuara si ekskluzive dhe ende të pakonfirmuara. Nëse nga ky angazhim kapitali dalin biznese të qëndrueshme apo po rritet një flluskë, mbetet e hapur.

Sipas një raporti të Politico Europe, Parisi dhe Berlini duan të ndërtojnë një konkurrent evropian ndaj Palantir-it, platforma analitike e të cilit është në përdorim te disa autoritete evropiane sigurie. Në sfond qëndron shqetësimi në rritje për varësinë nga softueri amerikan në fusha me rëndësi për sigurinë, i thelluar nga qasjet e mundshme të organeve amerikane dhe afërsia politike e themeluesit të Palantir-it me administratën e Trump-it. Një komandant i lartë i NATO-s kishte theksuar se deri tani nuk ekziston një zgjidhje evropiane e barasvlershme. Media të specializuara si WirtschaftsWoche vënë në dukje se nisma të mëparshme sovraniteti dështuan te shkallëzimi dhe depërtimi në treg. Gjendja e burimeve për këtë nismë konkrete është ende e varfër dhe mbështetet kryesisht te raporti i Politico-s. Nëse nga njoftimi del një projekt i qëndrueshëm, mbetet ende për t'u parë.