Simbolična slikaŠumski požari u Francuskoj i Španiji natjerali desetine hiljada ljudi na bijeg; Madrid proglasio vanredno stanje na nacionalnom nivou
Brzorastući šumski požari, potpomognuti ekstremnom vrućinom, sušom i vjetrom, natjerali su više od 25.000 ljudi da napuste kampove i domove oko Bordoa u jugozapadnoj Francuskoj 24. jula 2026. godine, uključujući poluostrvo Cap Ferret, dok je Španija proglasila svoje prvo vanredno stanje na nacionalnom nivou zbog šumskog požara, nakon što je evakuisano više od 10.000 ljudi u blizini Madrida i u pokrajini Avila. Obje vlade zatražile su pomoć od Evropske unije, koja je poslala avione za gašenje požara iz vazduha. Dva vatrogasca su ranije te sedmice poginula u blizini Bordoa, a Španija u 2026. godini bilježi 13 smrtnih slučajeva povezanih sa šumskim požarima.
Španija FrancuskaEU Civil Protection MechanismEuropean UnionMilitary Emergency Unit (UME)Spanish Military Emergency Unit (UME)
Šta se dogodilo
Prema izvještavanju New York Timesa i lista Daily Sabah, koji se poziva na agencije AFP i Reuters, šumski požari su u petak, 24. jula 2026. godine, istovremeno izbili u jugozapadnoj Francuskoj i centralnoj Španiji, potpomognuti ekstremnom vrućinom, sušom i jakim vjetrom. U Francuskoj su najgori požari bili u regiji Žironda kod Bordoa, gdje se vatra širila kroz borove šume i atlantska turistička područja na obali, natjeravši više od 25.000 ljudi da napuste kampove, ljetnikovce i okolna naselja. Vlasti su procijenile najveći požar na oko 4.800 hektara (11.860 jutara), a drugi požar južno od Bordoa na oko 1.200 hektara. Protiv najvećeg požara angažovano je oko 800 vatrogasaca sa 260 vozila, pet aviona za gašenje iz vazduha i jedan helikopter; jedan vatrogasac je povrijeđen, a dva vatrogasca poginula su ranije te sedmice gaseći poseban požar u blizini aerodroma Bordo. Na poluostrvu Cap Ferret, jednoj od najprometnijih ljetnih destinacija u Francuskoj, turisti su napuštali područje brodovima dok su putevi bili ugroženi. U južnoj Francuskoj, mistral vjetrovi podstakli su desetine dodatnih požara. U Španiji je vlada kasno u četvrtak proglasila vanredno stanje na nacionalnom nivou, nakon što je istovremeno izbilo nekoliko požara u blizini Madrida i u susjednoj pokrajini Avila. Više od 10.000 ljudi evakuisano je iz mjesta Villa del Prado, San Martín de Valdeiglesias, Pelayos de la Presa i Aldea del Fresno, uz angažovanje više od 270 pripadnika hitnih službi, 40 kopnenih jedinica i jedinica Vojne jedinice za vanredne situacije (UME). Obje zemlje zatražile su pomoć EU.
Strane
Francuska i Španija ovdje nisu suprotstavljene strane; obje opisuju vanredno stanje koje nadilazi redovne kapacitete, ali s različitim naglaskom. Predsjednik Emmanuel Macron izjavio je da je situacija i dalje 'pod veoma visokom napetošću zbog požara koji pustoše zemlju, posebno u Žirondi', i naveo da je Francuska aktivirala Mehanizam civilne zaštite EU, obezbijedivši avione i helikoptere za gašenje požara iz Hrvatske, Portugala, Češke i Slovačke; Evropska unija je zasebno najavila tri aviona za gašenje požara namijenjena Francuskoj. Špansko Ministarstvo unutrašnjih poslova opravdalo je proglašenje vanrednog stanja na nacionalnom nivou pozivajući se na više istovremenih požara, pogoršanje vremenskih uslova i potrebu koordinacije resursa na različitim nivoima vlasti. Regionalna vlada Madrida zatražila je pomoć i opisala situaciju kao 'izuzetno ozbiljnu', upozoravajući da bi požari u mjestima Villa del Prado, San Martín de Valdeiglesias i Almorox mogli nadmašiti raspoložive kapacitete za gašenje, te da bi požar Burgohondo u Avili mogao za nekoliko sati stići do regiona Madrida.
Pogled spolja
Oba dostupna izvora nalaze se van zemalja pogođenih požarima i uglavnom se oslanjaju na agencijski materijal. Turski, državno povezan list Daily Sabah dešavanja opisuje kao prekogranični 'masovni egzodus' i u prvi plan stavlja ulogu EU kao kolektivnog odgovora, ističući raspoređivanje aviona već u naslovu. Njegov izvještaj o Španiji, zasnovan na Reutersu, dodaje klimatski okvir koji francusko izvještavanje ne naglašava: navodi da naučnici sve razornije sezone šumskih požara u južnoj Evropi pripisuju klimatskim promjenama, i citira stručnjake koji tvrde da su neuobičajeno obilne proljetne padavine proizvele gustu vegetaciju koja se osušila u ekstremnoj ljetnoj vrućini, ostavljajući velike količine zapaljivog materijala. New York Times, iz Sjedinjenih Država, ostaje pri operativnoj slici, opisujući naređenu evakuaciju poluostrva Cap Ferret i požare koji se približavaju naseljenim područjima zapadno od Madrida.
Šta je novo
Ovo je prvi unos na ovu temu. Dva dešavanja izdvajaju petak od prethodnih dana. Prema navodima vlasti koje citira Reuters, špansko proglašenje bilo je prvo vanredno stanje na nacionalnom nivou ikada proglašeno u zemlji zbog šumskog požara, čime je odgovor stavljen pod direktnu nadležnost ministra unutrašnjih poslova prema Zakonu o nacionalnom sistemu civilne zaštite. U Francuskoj se opasnost pomjerila od operacije gašenja požara ka masovnoj evakuaciji turista, nakon smrti dva vatrogasca u blizini aerodroma Bordo ranije te sedmice. Za poređenje razmjera, isto područje u Francuskoj teško je stradalo 2022. godine, kada je evakuisano oko 50.000 ljudi. U Španiji je ove godine izgorjelo više od 100.000 hektara (247.000 jutara), što otprilike odgovara prosječnoj godišnjoj vrijednosti u posljednjoj deceniji, a 13 smrtnih slučajeva čini 2026. godinu jednom od najsmrtonosnijih sezona u posljednjim decenijama.
Šta bi moglo da usledi
Ukoliko vrućina, suša i mistral vjetrovi potraju, obim požara oko Bordoa i zapadno od Madrida mogao bi se dodatno proširiti i povući još aviona obezbijeđenih od strane EU, uz proširenje naredbi za evakuaciju duž atlantske obale i u regionu Madrida, ukoliko požar Burgohondo pređe pokrajinsku granicu, kako je upozorila regionalna vlada. Promjena vremenskih uslova, ili dolazak dodatnih aviona iz Hrvatske, Portugala, Češke i Slovačke, mogli bi umjesto toga omogućiti ekipama da zadrže postojeće linije odbrane, nakon čega bi se pažnja usmjerila na procjenu štete u evakuisanim turističkim područjima na vrhuncu ljetne sezone. Treći tok vodi kroz politiku: budući da je Španija već dostigla desetogodišnji prosjek izgorjele površine u julu i upisala svoje prvo vanredno stanje izazvano šumskim požarom, sezona bi mogla podstaći raspravu o finansiranju civilne zaštite, podjeli odgovornosti između nacionalnih i regionalnih vlasti, te pitanjima upravljanja vegetacijom koja su pokrenuli stručnjaci citirani u španskom izvještavanju.