Simgesel görselABD istihbaratına göre İran'ın yeni dini lideri nükleer silaha daha açık
Babası mevcut savaşın ilk saldırılarında öldürülmesinin ardından İran'ın dini lideri olan Müçteba Hamaney'in, selefine kıyasla nükleer silah peşinden gitmeye çok daha meyilli olduğu sonucuna Amerikan istihbaratı vardı. İlk olarak New York Times tarafından haberleştirilen ve büyük ölçüde savaştan önce toplanan istihbarata dayanan bu değerlendirme, Washington'ın dikkatini Natanz yakınlarındaki tahkimli Pickaxe Mountain tesisine yönelttiği bir dönemde geldi. ABD yetkilileri, savaş başladığından bu yana İran'ın zenginleştirme veya silahlaştırma faaliyetlerine yeniden başladığına dair herhangi bir kanıt görmediklerini söylüyor.
İsrail İran Amerika Birleşik Devletleri
Ne oldu
Breitbart'a göre, Cuma günü yayımlanan bir New York Times haberine ve istihbarat konusunda bilgilendirilen ABD yetkililerine dayanarak, Amerikan istihbarat topluluğu, İran'ın yeni dini lideri Müçteba Hamaney'in, babası ve selefi Ayetullah Ali Hamaney'e kıyasla nükleer silah peşinden gitme konusunda önemli ölçüde daha az tereddütlü olduğu yönünde bir değerlendirmede bulundu. Bu değerlendirme büyük ölçüde mevcut savaştan önce toplanan istihbarata dayanıyor. Müçteba, babasının, haberde Operation Epic Fury olarak adlandırılan saldırıların ilk vuruşlarında öldürülmesinin ardından İran'ın en üst makamına geldi; kendisinin bu saldırıda ciddi şekilde yaralandığı bildiriliyor ve o zamandan bu yana kamuoyu önünde görülmedi veya sesi duyulmadı. Yetkililer Times'a, sınırlı iletişiminin mevcut niyetlerini okumayı zorlaştırdığını söyledi. Aynı yetkililer, çatışma başladığından bu yana İran'ın zenginleştirme veya silahlaştırma çalışmalarına yeniden başladığına dair herhangi bir kanıt görmediklerini belirtiyor. Bunun yerine, Natanz, Fordo ve İsfahan'daki ana tesislerin Haziran ayında Operation Midnight Hammer sırasında yok edilmesinin ya da ağır hasar görmesinin ardından, Tahran'ın ayakta kalan varlıkları, ekipmanı ve uzmanlığı — bunların arasında Natanz yakınlarındaki beyan edilmemiş Pickaxe Mountain tesisine taşındığı bildirilen malzeme de var — koruduğuna inanıyorlar.
Taraflar
Elde bulunan malzemede doğrudan alıntılanan tek taraf Washington. ABD yetkilileri karışık bir tablo sunuyor: İran sisteminin tepesinde niyet sertleşmiş olsa da, gözlemlenebilir bir faaliyet yeniden başlamış değil ve Tahran'ın davranışı yeniden inşadan çok elde kalanı korumaya benziyor. Başkan Trump, kampanyayı bitmemiş olarak nitelendirdi; Pickaxe Mountain hakkında soru sorulduğunda "Kesinlikle bitmedik" dedi, ABD'nin ne zaman vurabileceği sorulduğunda ise "Yakında" yanıtını verdi ve Washington'ın önce Tahran'a bir anlaşmaya varma şansı tanımaya çalıştığını ekledi. Amerikalı ve İsrailli yetkililerin, tünelleri Fordo'dakinden daha derin olduğuna inanılan dağın içinde ayakta kalan santrifüjlerin, nükleer malzemenin ve personelin bir araya toplanabileceğinden endişe duyduğu aktarılıyor. İran'ın kendi tutumu bu kaynaklarda yer almıyor: hiçbir İran açıklaması aktarılmıyor ve yeni dini lider, göreve geldiğinden bu yana kamuoyu önüne hiç çıkmadı; bu nedenle niyetleri açıklanmış bir politikadan çok bir istihbarat çıkarımı olarak kalıyor.
Yeni olan ne
Nükleer soru şimdiye kadar büyük ölçüde fiziksel hasar açısından, yani Haziran ayındaki saldırıların neyi yok ettiği ve neyin ayakta kaldığı açısından ele alınıyordu. Yeni unsur, İran devletinin tepesindeki niyete dair bir değerlendirme; bu da Tahran'ın uzun vadeli hedeflerinin, yaşanan yıkıma rağmen kırılmak yerine sertleşmiş olabileceğini düşündürüyor. Bu değerlendirme, başlangıçta kamuoyuna kısa bir kampanya olarak sunulan ABD-İsrail savaşının yaklaşık beş aydır sürdüğü ve savaşı genişletme meselesinin Amerikan karar zincirinin en üstünde yer aldığı bir dönemde geldi; New York Times, Trump'ın büyük bir tırmanmayı değerlendirmek üzere 24 Temmuz 2026'da en üst düzey danışmanlarıyla bir araya geldiğini, herhangi bir kararın bildirilmediğini aktardı. Bu hafta yeni olan diğer gelişmeler: gelişmiş santrifüj ekipmanının Pickaxe Mountain'a doğru taşınmış olabileceğine dair haberler, ABD yetkililerinin İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir kısmının bombardımandan sağ çıktığına inandığını aktaran ayrı bir CNN haberi ve New York Post'un Cumartesi günü verdiği, diplomasi başarısız olursa kalan nükleer malzemeyi güvence altına almak için kara kuvvetleri, mühendisler, özel harekât personeli ve mühimmat uzmanlarını kullanan incelenmiş bir acil durum operasyonunu tarif eden haber.
Sırada ne olabilir
Bir yol dağın kendisinden geçiyor. Trump, Pickaxe Mountain'a karşı ek askeri seçeneklere işaret etti; bir saldırı ya da zenginleştirilmiş uranyumu çıkarmaya yönelik bildirilen kara harekâtı ihtimali, savaşı yalnızca hava gücünü değil İran topraklarında personel içeren bir aşamaya taşıyabilir. İkinci yol diplomatik: çatışmaların müzakereyle sona ermesi artık ayakta kalan stokların, ekipmanın ve uzmanlığın ele alınmasını gerektirecek; yeni liderliğin bir silah üretmeye daha istekli olduğu yönündeki değerlendirme, Washington ve Kudüs'ün doğrulama konusunda ne talep edeceğini yükseltiyor. Üçüncüsü ise mevcut durgunluğun sürmesi; bu senaryoda Tahran ne beyan edilmiş zenginleştirmeyi yeniden başlatır ne de elinde tuttuklarından vazgeçer, dış kurumlar ve istihbarat servisleri niyetleri kamuoyu önünde konuşmayan bir liderlikten çıkarım yapmak zorunda kalır. Buradaki pek çok husus açıkça doğrulanmamış durumda: uranyum stokunun ayakta kalması, santrifüjlerin hareketi ve yeni dini liderin şu anki düşünceleri, kesinleşmiş gerçekler değil değerlendirmeler olarak aktarılıyor.
United States: Judges Iran's new supreme leader more willing to pursue a weapon, sees no resumed enrichment, and keeps further military options on the table.
Iran: No public position in the available sources; the new supreme leader has not been seen or heard from since taking office.
Israel: Shares US concern that surviving equipment, material and personnel could be consolidated inside the fortified Pickaxe Mountain complex.
Okumaya değer
Kaynaklar