Simgesel görselKongo'daki Ebola salgınında vaka sayısı 3.000'e yaklaşırken ölü sayısı 1.300'ü geçti
Cumartesi günü açıklanan hükümet verilerine göre, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola salgını 2.973 doğrulanmış vaka ve 1.309 ölüme ulaştı. Ruhsatlı bir aşısı veya tedavisi bulunmayan nadir Bundibugyo türünün neden olduğu salgın, artık 48 sağlık bölgesine yayılmış durumda; bunların 47'sinde bulaş halen aktif olarak devam ediyor. Temaslı takibi, sağlık yetkililerinin yayılımı durdurmak için gerekli gördüğü seviyenin hâlâ oldukça altında.
Ne oldu
Cumartesi günü açıklanan ve Perşembe gününe kadarki dönemi kapsayan hükümet verilerine göre, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola salgınında 2.973 doğrulanmış vaka ve 1.309 ölüm kaydedildi; bu da yaklaşık yüzde 44'lük bir vaka ölüm oranına denk geliyor. Bu verilere göre 540 hasta iyileşti, 766 kişi ise halen hastanede ya da izolasyonda bulunuyor. Sağlık yetkilileri, temaslı takibinin tespit edilen temaslıların yüzde 73,9'una ulaştığını, bunun bulaşı kesintiye uğratmak için genellikle gerekli görülen yüzde 90-95 aralığının oldukça altında olduğunu bildirdi. Salgın, kuzeydoğudaki Ituri ilinde vakaların ortaya çıkmasının ardından 15 Mayıs'ta resmen ilan edildi; il, salgının merkez üssü olmaya devam ediyor ve vaka ile ölümlerin büyük bölümünü oluşturuyor. O tarihten bu yana Kuzey Kivu, Güney Kivu, Haut-Uele ve Tshopo illerinde de vakalar doğrulandı. Bu, virüsün ülkede 1976'da ilk kez tespit edilmesinden bu yana görülen 17. Ebola salgını. Söz konusu patojen, görece nadir görülen Bundibugyo ebola virüsü; sağlık uzmanları bu virüsün tespit edilmeden önce haftalarca dolaşımda olduğunu düşünüyor. Daha yaygın görülen Zaire türünün aksine Bundibugyo için ruhsatlı bir aşı veya onaylanmış bir tedavi bulunmuyor; hastalara destekleyici bakım verilirken, salgının erken döneminde başlatılan monoklonal antikor tedavisi, antiviral ilaç remdesivir ve Oxford Üniversitesi'nin deneysel ChAdOx1 BDBV aşısına ilişkin klinik araştırmalar sürüyor. Haberde alıntılanan araştırmacılar, salgının ilk aylarında, 28.000'den fazla kişiyi enfekte edip 11.000'den fazla can alan 2013-16 Batı Afrika salgınından daha hızlı yayıldığını söylüyor.
Dışarıdan bakış
Bu haber için erişilebilen tek kaynak, ajans malzemesiyle çalışan Türkiye'nin devlete bağlı yayın organı Daily Sabah. Haber, salgını öncelikle siyasi değil, halk sağlığı ve kapasite meselesi olarak çerçeveliyor; ilk aylardaki yayılım hızını Batı Afrika salgınıyla karşılaştırırken, doğu Kongo'daki müdahaleyi zorlaştıran yapısal koşulların altını çiziyor: uzun süredir devam eden silahlı çatışma, nüfus yerinden edilmesi, zayıf sağlık altyapısı ve topluluklar arasında sürekli insan hareketliliği. Habere göre bu koşullar gözetimi, temaslı takibini, hasta izolasyonunu ve güvenli cenaze uygulamalarını zorlaştırıyor. Bu derleme için bölgenin kendisinden, çok taraflı sağlık kuruluşlarından ya da bağışçı hükümetlerden herhangi bir kaynak bulunamadığından, müdahaleye ilişkin rakip değerlendirmeler burada sunulamıyor.
Yeni olan ne
En son değişiklik istatistikten çok coğrafi nitelikte: Haut-Uele ilinde daha önce etkilenmemiş bir sağlık bölgesinde vakalar bildirilerek etkilenen sağlık bölgesi sayısı 48'e yükseldi; bunların 47'sinde bulaş hâlâ aktif. Bu genişleme, salgının 15 Mayıs'ta ilan edilmesinden iki aydan fazla bir süre sonra gerçekleşti ve aylarca süren müdahale çalışmalarına rağmen vaka artışının sürdüğünü gösteriyor. Yüzde 73,9'luk temaslı takip oranı, mevcut müdahale ile salgının kontrol altına alınması arasındaki açığın en net yayınlanmış ölçütü olmaya devam ediyor. Bu süre zarfında Bundibugyo türü için ruhsatlandırılmış yeni bir aşı veya tedavi bulunmuyor; salgının erken döneminde başlayan araştırmalar hâlâ spesifik bir müdahaleye giden tek yol.
Sırada ne olabilir
Bulaş mevcut hızda devam eder ve takip kapsamı tespit edilen temaslıların yaklaşık dörtte üçü civarında kalırsa, vaka sayısı artmaya devam edebilir ve bugüne kadar sınırlı yayılım görülen illerde de ilk vakalar bildirilerek salgın daha da derinleşebilir. Alternatif olarak, temaslı takibinin yüzde 90 seviyesine yükselmesi, daha sıkı izolasyon ve cenaze uygulamalarıyla birlikte, çevre bölgelerde vakalar bildirilmeye devam etse bile Ituri'deki bulaş zincirlerini yavaşlatabilir. Üçüncü bir yol ise klinik araştırmalardan geçiyor: monoklonal antikor, remdesivir veya ChAdOx1 BDBV çalışmalarından elde edilecek sonuçlar, Bundibugyo türü için mevcut tedavi ve önleme seçeneklerini değiştirebilir; ancak kaynak bunların hiçbiri için bir zaman çizelgesi vermiyor. Her durumda, doğu Kongo'daki güvenlik durumu, haberde müdahale ekiplerinin çalışabilmesini belirlemesi en olası görülen değişken olarak öne çıkıyor.