Simgesel görselKızıldeniz saldırıları Suudi hamının daha uzun rotalara yönlendirilmesine yol açarken Brent 100 doları aştı
Kızıldeniz'de iki Suudi petrol gemisine yönelik Husi saldırıları, zaten tıkalı olan Hürmüz Boğazı'na ikinci bir bozulmuş boğaz noktası eklemesinin ardından, Brent ham petrolü 23 Temmuz'da Mayıs ayı sonundan bu yana ilk kez 100 dolar üzerinde kapandı. Suudi Arabistan ihracatını, Asya'ya yapılan sefer başına yakıt maliyetini kabaca ikiye katlayan bir sapma olan Süveyş Kanalı üzerinden yönlendiriyor. Asya borsaları bir ABD satış dalgasının ardından geriledi ve analistler yeniden bir enflasyon dürtüsüne karşı uyarıda bulunuyor.
Ne oldu
Küresel petrolün üçte ikisinden fazlası için gösterge niteliği taşıyan Brent ham petrolü, Le Monde ve The National'ın bildirdiğine göre Perşembe 23 Temmuz'da 100 dolar üzerine çıktı; bu, Mayıs sonundan bu yana bu seviyeyi ilk kez aşışı. The National, Perşembe günkü artışı yüzde 7 olarak verdi ve Brent'i iki aylık zirve olan 102 dolara taşıdı; Le Monde, Washington ile Tahran'ın barışa yol açması beklenen bir mutabakat muhtırası imzaladığı bir ay önceki seviyeye göre yüzde 33'lük bir artış hesapladı. Fiyatlar Cuma günü hareketin bir kısmını geri verdi: Brent yüzde 3,88 geriledi ve 96,78 dolardan kapandı, West Texas Intermediate ise yüzde 3,12 düşerek 89,31 dolara indi; seans içinde düşüş yüzde 5'e kadar ulaşmıştı. Yine de Brent haftayı yaklaşık yüzde 10, WTI ise yaklaşık yüzde 8,3 yükselişle kapattı; bir önceki hafta ise yüzde 16'lık haftalık bir sıçrama yaşanmıştı. Her iki yayın organının da aynı şekilde tanımladığı doğrudan tetikleyici, Husi hareketinin Suudi limanlarına yönelik bir deniz ambargosu tehdidinde bulunmasından üç gün sonra Kızıldeniz'de iki Suudi petrol yük gemisine yönelik iddia edilen saldırılarıydı. Küresel arzın yaklaşık beşte birinin normalde geçtiği Hürmüz Boğazı ise zaten büyük ölçüde tıkalıydı. Reuters'ı kaynak gösteren Daily Sabah, Hürmüz ve Bab-ül Mendeb'den bu yılki geçişlerin 2023 hacimlerinin kabaca üçte biri düzeyinde seyrettiğini bildiriyor. New York Times, petrol fiyatları, yükselen borçlanma maliyetleri ve teknoloji sektörüne ilişkin endişelerin tetiklediği bir ABD satış dalgasının ardından Asya borsalarının gerilediğini bildiriyor.
Taraflar
Le Monde ve The National'a göre Husi hareketi, saldırıları Suudi Arabistan'a yönelik ilan edilmiş bir deniz ambargosunun uygulanması olarak sunuyor ve OPEC üyelerinin ham petrolünü taşıyan gemilere saldırmaya devam ediyor; Le Monde grubu İran İslam Cumhuriyeti'nin bir müttefiki olarak tanımlıyor. The National'ın bildirdiğine göre Washington'un yanıtı, Başkan Trump'tan gelen ve gemi taşımacılığına yönelik saldırılar sürerse 'büyük askeri cezanın' geleceği yönündeki uyarı oldu. Riyad'ın yanıtı şimdiye kadar retorikten çok lojistik oldu: Daily Sabah, Kızıldeniz üzerinden geçici çözümün güvensiz hale gelmesinin ardından sevkiyatları Süveyş Kanalı'na taşıdığını bildiriyor. Kaynaklarda Tahran'ın gemi taşımacılığına yönelik saldırılar veya barış sürecinin çökmesi hakkında bir açıklaması, ne de Suudi hükümetinden bir yorum bulunuyor; dolayısıyla İran'ın pozisyonu burada doğrudan belgelenmiyor.
Dışarıdan bakış
Çatışmanın dışındaki yayın organları olayı esas olarak makroekonomik bir gelişme olarak çerçeveliyor. Birleşik Arap Emirlikleri merkezli The National, Equiti Group stratejisti Noureldeen Al Hammoury'nin, 100 doların üzerinde sürdürülen fiyatların taşımacılık, imalat ve gıda maliyetlerine yansıyacağını, son dönemdeki dezenflasyonu yavaşlatacağını ve büyük merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutma olasılığını artıracağını söylediğini aktarıyor. Haberde, geçici bir ABD-İran ateşkesi sırasında enerji fiyatları gerilerken Haziran ayında ABD tüketici enflasyonunun beklenenden daha fazla yavaşladığı ve geçen ay faizleri sabit tutan Federal Rezerv yetkililerinin bir sonraki adımın bir artış olabileceği sinyalini verdiği belirtiliyor. Aynı analist, şu ana kadar yapay zeka iyimserliği ve şirket kazançlarıyla desteklenen piyasaların, petrol yüksek kalırken faaliyet yavaşlarsa geniş çaplı bir yeniden fiyatlamaya gidebileceğini savunuyor. Reuters haberlerini aktaran Türkiye merkezli Daily Sabah ise konuyu bir taşımacılık maliyeti sorunu olarak ele alıyor ve rota sapmalarının hesaplarını ayrıntılandırıyor.
Yeni olan ne
Yeni unsur, yedek rotanın kaybedilmesi. Suudi Arabistan, ABD-İran savaşının Hürmüz'ü aksattığı Şubat ayında ihracatının çoğunu zaten Körfez'den Kızıldeniz'e kaydırmıştı; bu haftaki saldırılar bu seçeneği ortadan kaldırarak krallığı, Daily Sabah'a göre on yıllardır ana ihracat çıkışı olarak kullanmadığı bir kanal olan Süveyş Kanalı'na yöneltti. Suudi alıcılarının çoğu artık Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri yerine Asya'da olduğundan, tankerler çok daha uzun bir sefer ile karşı karşıya: Kpler ve LSEG verilerine göre, Yenbu'dan Tayvan'a Bab-ül Mendeb üzerinden 19 gün sürerken, Afrika çevresinden alternatif rotada bu süre 48 güne çıkıyor. Reuters'ın LSEG verilerini kullanarak yaptığı hesaplamalar, ek yakıt faturasını sefer başına yaklaşık 1,26 milyon dolara karşı 2,87 milyon dolar olarak koyuyor; buna Süveyş geçiş ücretlerinde ek 1 milyon dolar ekleniyor. Energy Aspects, büyük tankerlerin kanalı yarı boş geçmek ve Akdeniz'de doldurmak zorunda olduğunu, Ain Sokhna'dan Sidi Kerir'e uzanan 320 kilometrelik Sumed boru hattına kısmi boşaltım yapıldığını belirtiyor; bu hat, toplam yaklaşık 7 milyon varillik Suudi ihracatından günde 2,5 milyon varile kadarını taşıyabiliyor.
Sırada ne olabilir
Gemi taşımacılığına yönelik saldırılar devam eder ve Bab-ül Mendeb'e yönelik tehdit sertleşirse, Reuters'ın tanımladığı yeniden rota belirleme maliyetleri, Asya'ya ulaşan Suudi varillerine kalıcı bir ek ücret haline gelir, fiyatta bir risk primini koruyarak Süveyş ve Sumed koridorunun kapasite sınırlarını zorlar. Gerilimler yatışırsa, The National'ın alıntıladığı analist bu primin nispeten hızlı bir şekilde çözüleceğini öngörüyor; bu da Haziran ayı ABD enflasyon verilerinde görülen dezenflasyonu geri getirir. Üçüncü bir yol ise gemi taşımacılığından ziyade politika üzerinden ilerliyor: 100 doların üzerinde sürdürülen fiyatlar, faaliyetlerin yavaşlamasıyla birlikte, faiz indirimine hazırlanan merkez bankalarını faizleri daha uzun süre sabit tutmaya veya yükseltmeye itebilir ve hisse senedi piyasalarını, aynı kaynağın onları desteklediğini belirttiği teknoloji odaklı iyimserlikten uzaklaştırabilir.
Houthi movement: Claims the attacks on two Saudi oil vessels as enforcement of an announced maritime embargo on Saudi ports and targets ships carrying OPEC members' crude.
Saudi Arabia: Issues no reported public response but reroutes exports again, this time through the Suez Canal, after the Red Sea workaround became unsafe.
United States: Threatens 'major military punishment' against Iran and the Houthis if attacks on shipping continue.
Iran: Described by Le Monde as the Houthis' ally and named by Washington as a target of possible retaliation; no Iranian statement appears in the available sources.
Ayrıca dahil olanlar