ABD ve İran saldırıları durdurunca petrol yüzde 9'a varan düşüş yaşadı

Ne oldu

Birleşik Devletler ve İran'ın birbirlerine saldırmayı durdurmasının ardından, ham petrol fiyatları 27 Temmuz 2026 Pazartesi günü sert düştü. TASS'ın aktardığı Londra ICE borsası verilerine göre, eylül vadeli Brent kontratları saat 09.32 GMT'de yüzde 9,18 düşüşle varil başına 87,90 dolara geriledi; bu, 21 Temmuz'dan bu yana ilk kez 88 doların altına inişti ve birkaç dakika sonra 88,09 dolarda (yüzde 8,98 düşüş) bulunuyordu. Ağustos vadeli WTI kontratları ise yüzde 7,26 düşüşle 82,83 dolara geriledi. Aynı seansın erken saatlerinde TASS, Brent'i 89,58 dolarda (yüzde 7,44 düşüş) ve 91,87 dolarda (yüzde 5,07 düşüş) kaydetmişti; Daily Sabah ise Brent'in kısa süreliğine 90 doların altına indiğini ve WTI'nin 85,45 dolarda olduğunu bildirdi.

The Guardian, Husilerin Kızıldeniz'de Suudi petrol tankerlerine saldırdığı geçen hafta 100 dolara ulaşmasının ardından Brent'in başlangıçta yüzde 9 düşerek 88 doların altına indiğini bildiriyor. Gün içindeki bir toparlanma girişimi, ABD başkanının Washington'un İran ile "iyi görüşmeler" yaptığı yönündeki açıklamalarıyla durdu ve Brent'i yeniden yaklaşık yüzde 8 aşağı çekti.

Tetikleyici, 13 günün ardından çatışmanın durmasıydı. Daily Sabah, ABD kuvvetlerinin cumadan önce İran'ı 13 gece üst üste vurduğunu ve cuma, cumartesi ile pazar gecelerinin bombardımansız geçtiğini yazıyor; İran ise "misilleme" saldırılarını durdurduğunu söyledi. Tahvil piyasaları bunu takip etti: İngiltere'nin 10 yıllık tahvil getirisi 0,05 puan düşüşle yüzde 5'in altına, iki yıllık getiri ise 0,06 puan düşüşle yüzde 4,35'e geriledi. Handelsblatt, gaz fiyatlarının da petrolle birlikte düştüğünü bildiriyor ve Asya hisse senedi piyasalarını bir haberinde petroldeki düşüşle yukarı çekilmiş, başka bir haberinde ise karışık olarak tanımlıyor.

Taraflar

Washington, duraklamayı diplomasi için kasıtlı bir açılım olarak sunuyor. ABD'nin Birleşmiş Milletler nezdindeki büyükelçisi pazar günü, başkanın müzakerelere daha fazla zaman tanımak için saldırıları durdurmaya karar verdiğini, kuvvetlerin "tetikte ve hazır" durumda kaldığını ve görüşmelerin hâlâ mümkün olduğunu söyledi. Hem başkan hem de büyükelçi, bir mühimmat sorunu olduğu yönündeki iddiaları reddetti; başkan Wall Street Journal'a ABD'nin "dünyadaki herkesten çok daha fazla mühimmata sahip olduğunu" söyledi.

Tahran kendi durdurmasını bir taviz değil bir tepki olarak tanımlıyor. İran ordusu sözcüsü, stratejinin misilleme niteliğinde olması nedeniyle misilleme operasyonlarının da durdurulduğunu söyledi. İran, nükleer programının sivil amaçlı olduğunu savunmaya devam ediyor.

Buna karşın, The Guardian ve Daily Sabah, ABD'li askeri yetkililerin başkana bombardıman kampanyasının etkinliğinin sınırına ulaştığını söylediği yönündeki haberleri aktarıyor; Amerikan medyası Patriot füze savarları ve diğer savunma silahlarının stoklarındaki baskıya işaret ediyor. İsrail duraklama görüşmelerinin bir parçası değil, ancak bir etken konumunda: İsrail Başbakanı salı günü Beyaz Saray'ı ziyaret edecek ve özellikle nükleer program konusunda Tahran'a karşı sert bir tutum için baskı yapması bekleniyor.

Dışarıdan bakış

Rus devlet ajansı TASS, gelişmeyi neredeyse tamamen piyasa verisi olarak ele aldı; ardışık Brent ve WTI kotasyonlarını ve Brent'in 21 Temmuz'da son görülen seviyelere döndüğü teknik gerçeğini herhangi bir siyasi çerçeveleme yapmadan sıraladı. Türkiye'den Daily Sabah, durgunluğu esas olarak Körfez deniz taşımacılığı ve petrol piyasaları için bir rahatlama olarak çerçeveledi; yatırımcıları "temkinli bir iç geçirme" içinde tasvir ederken, pazar günü İran medyasında yer alan ve bir petrol tankerinin deniz mayınıyla hasar gördüğüne dair doğrulanmamış haberlere de değindi. Reuters ise piyasa özetinde havayı, savaş askıya alınırken umut etmeye cüret eden piyasalar olarak özetledi.

Yeni olan ne

Fiyat hareketinin yönü tersine döndü. Geçen hafta Brent, Husilerin Suudi petrol tankerlerine yönelik saldırılarının ardından yaklaşık yüzde 10 yükselerek 100 dolara dokundu ve konunun daha geniş bağlamı akışlarda fiziksel hasarı da kayda geçirdi: The National'ın aktardığı Kpler verilerine göre, isyancılar deniz ablukası ilan ettiğinden bu yana Suudi Arabistan, Bab-ül Mendeb Boğazı üzerinden ihracat için hiç ham petrol yüklememişti, Asya'ya giden yükler ise güzergah değiştirdi. Pazartesi günü ise tam tersi bir senaryo, olası bir diplomatik çıkış yolu fiyatlandı. Yeni olan bir diğer husus da 13 gece kesintisiz devam eden ABD bombardımanının ardından üç gece üst üste durmasıdır; Daily Sabah bunu, neredeyse beş aylık savaşta nisan ayındaki ateşkesten bu yana en büyük tırmanışta yaşanan bir kırılma olarak nitelendiriyor. Haftalardır enerji kaynaklı enflasyon korkularıyla yukarı itilen tahvil getirileri ise bunun aksine düştü.

Sırada ne olabilir

Duraklama sürer ve görüşmeler yeniden başlarsa, savaş risk primi daha da çözülebilir. The Guardian'ın aktardığı analistler, bunun tek başına yeterli olmayabileceği konusunda uyarıyor: PVM'den John Evans, fiyatların ancak talepte gerçek bir düşüş olması halinde, "şüpheli mini ateşkesler değil", ciddi biçimde geriletebileceğini söyledi ve saldırıların askıya alınmasının bölgeden petrolün yeniden akacağına dair bir garanti taşımadığını belirtti.

Durgunluğun çökmesi pazartesi günkü hareketi tersine çevirir. SEB Research'ten Ole Hvalbye, piyasanın "martan bu yana bu noktaya defalarca geldiğini" ve her sızıntı haberinde yaşanan yükselişin sönümlendiğini söyledi. Deutsche Bank analistleri, geçen haftaki fiyat sıçramasını uzun süreli bir enflasyon şoku ve Federal Rezerv'in daha agresif sıkılaştırması korkusuna bağladı; saldırılar yeniden başlarsa bu kanal tekrar açılabilir.

Siyaset de gidişatı değiştirebilir. İsrail'in Beyaz Saray ziyareti salı gününe planlandı ve The Guardian, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde yüksek petrol fiyatlarının ABD yönetimi için iç maliyetler taşıdığını, enflasyona karşı faiz artışlarının ise yönetimin açıkladığı düşük faiz tercihiyle çeliştiğini belirtiyor.