Šumski požari u Francuskoj i Španiji tjeraju stotine hiljada ljudi iz njihovih domovaMoonshot objavljuje Kimi K3, do sada najveći model veštačke inteligencije otvorenih težinaIzrael odobrava ulazak međunarodnih stabilizacionih snaga u GazuKineski proizvođač memorijskih čipova CXMT skočio oko 470% na debiju u Šangaju posle IPO-a od 9,8 milijardi dolaraNafta i svetska tržišta oštro osciluju oko pauze u sukobu SAD–IranNvidia navodno pregovara o garantovanju 250 milijardi dolara za finansiranje OpenAI-jevih data centaraEpidemija ebole u Kongu premašila 3.200 slučajeva i 1.405 smrtnih ishodaAmerički carinski zid širi se na Švajcarsku i Meksiko, dok se dažbine po Sekciji 301 suočavaju sa sudskim izazovomZelenski je prvi strani gost Burnhama, uoči razgovora u VašingtonuIndijska ministarka prosvete podnela ostavku nakon mesec dana protesta mladihBlokada Huta zaustavlja saudijski izvoz nafte kroz Bab el-Mandeb; sirova nafta se preusmerava preko SuecaFed otvara drugi Voršov sastanak dok su tržišta podeljena između zadržavanja i podizanja kamataAfrička razvojna banka procenjuje trošak nadolazećeg 'super' El Niña na 10-20 milijardi dolaraSamsung i SK Hynix potpisali dogovore o memorijskim čipovima s američkim tehnološkim firmama vrijedne 950 milijardi dolaraIran i Oman izvještavaju o napretku u razgovorima o saobraćaju kroz Hormuški prolazNapadi raketama i dronovima ubili civile u Ukrajini i pograničnim regijama RusijeSirijski predsjednik al-Šara traži sigurnosni sporazum s Izraelom, pozdravlja potez SAD-a oko sankcijaZelenski: Rusija je od Sjeverne Koreje zatražila još 30.000 vojnikaKina promoviše vještačku inteligenciju, robotiku i nove lijekove kao svoje buduće industrije rastaPolicija ubila osumnjičenog za napad kombijem na Pride u BerlinuIzraelski osadnici zapalili džamije na Zapadnoj obali nakon smrtonosnog sukoba kod NablusaIran obećava odgovor nakon ukrajinskog napada na brod na Kaspijskom moruSAD, Japan i Filipini održali vojne vježbe u Južnom kineskom moru, Kina reagovalaIran prijeti proširenjem rata ako SAD nastavi s napadimaRuski napadi obustavili rad luke u Odesi, oštećeni brod potonuoTrump gura nuklearni dogovor sa Saudijskom Arabijom, kritičari upozoravaju na širenje nuklearnog naoružanjaZarade tehnoloških giganata dočekane pobunom investitora zbog potrošnje na vještačku inteligencijuRumunija oborila treći ruski dron, pozvala na razgovor ambasadora MoskveBrazil povukao ambasadora iz Argentine nakon Mileijevih napada na LuluKineski univerzitet istražuje smrt djevojčice nakon terapije genskim uređivanjemSavez separatista i al-Kaide mijenja odnos snaga na sjeveru MalijaGuverner Indonezijske centralne banke Perry Warjiyo neočekivano podnio ostavkuKhamenei uvjetuje svaki dogovor sa SAD-om okončanjem izraelskih napada na LibanIzraelske trupe ušle u južnu Siriju dan nakon kritika UN-aKina stavila poljski univerzitet na crnu listu izvoza dvojne namjeneTajfun Noul se obrušio na južnu obalu KineSjeverna i Južna Koreja nadmeću se oko nuklearnih podmornicaJen na višedecenijskom minimumu podstiče očekivanja ranijeg podizanja kamata BOJ-aSudanska vojska zauzela grad u Kordofanu blizu opkoljenog Al ObeidaNapadi dronovima obustavili kazahstanski izvoz nafteBDI: Njemačka industrija gubi 15.000 radnih mjesta mjesečnoJapan prati zajedničku kinesko-rusku pomorsku patroluKvar elektrane ostavio 70 posto Kube bez strujeMachado odbija razgovore uz posredovanje SAD-a s vladom RodríguezoveReforma prehrambenih bonova u SAD-u počinje smanjivati davanjaNetanyahu će od Trumpa tražiti da nastavi nadzirati IranNastavlja se rasprava o AI napadu na Hugging FaceSmrtonosna oluja u Čileu remeti rudarstvo bakraPentagon revidirao brojke žrtava u ratu s IranomŠumski požari u Francuskoj i Španiji tjeraju stotine hiljada ljudi iz njihovih domovaMoonshot objavljuje Kimi K3, do sada najveći model veštačke inteligencije otvorenih težinaIzrael odobrava ulazak međunarodnih stabilizacionih snaga u GazuKineski proizvođač memorijskih čipova CXMT skočio oko 470% na debiju u Šangaju posle IPO-a od 9,8 milijardi dolaraNafta i svetska tržišta oštro osciluju oko pauze u sukobu SAD–IranNvidia navodno pregovara o garantovanju 250 milijardi dolara za finansiranje OpenAI-jevih data centaraEpidemija ebole u Kongu premašila 3.200 slučajeva i 1.405 smrtnih ishodaAmerički carinski zid širi se na Švajcarsku i Meksiko, dok se dažbine po Sekciji 301 suočavaju sa sudskim izazovomZelenski je prvi strani gost Burnhama, uoči razgovora u VašingtonuIndijska ministarka prosvete podnela ostavku nakon mesec dana protesta mladihBlokada Huta zaustavlja saudijski izvoz nafte kroz Bab el-Mandeb; sirova nafta se preusmerava preko SuecaFed otvara drugi Voršov sastanak dok su tržišta podeljena između zadržavanja i podizanja kamataAfrička razvojna banka procenjuje trošak nadolazećeg 'super' El Niña na 10-20 milijardi dolaraSamsung i SK Hynix potpisali dogovore o memorijskim čipovima s američkim tehnološkim firmama vrijedne 950 milijardi dolaraIran i Oman izvještavaju o napretku u razgovorima o saobraćaju kroz Hormuški prolazNapadi raketama i dronovima ubili civile u Ukrajini i pograničnim regijama RusijeSirijski predsjednik al-Šara traži sigurnosni sporazum s Izraelom, pozdravlja potez SAD-a oko sankcijaZelenski: Rusija je od Sjeverne Koreje zatražila još 30.000 vojnikaKina promoviše vještačku inteligenciju, robotiku i nove lijekove kao svoje buduće industrije rastaPolicija ubila osumnjičenog za napad kombijem na Pride u BerlinuIzraelski osadnici zapalili džamije na Zapadnoj obali nakon smrtonosnog sukoba kod NablusaIran obećava odgovor nakon ukrajinskog napada na brod na Kaspijskom moruSAD, Japan i Filipini održali vojne vježbe u Južnom kineskom moru, Kina reagovalaIran prijeti proširenjem rata ako SAD nastavi s napadimaRuski napadi obustavili rad luke u Odesi, oštećeni brod potonuoTrump gura nuklearni dogovor sa Saudijskom Arabijom, kritičari upozoravaju na širenje nuklearnog naoružanjaZarade tehnoloških giganata dočekane pobunom investitora zbog potrošnje na vještačku inteligencijuRumunija oborila treći ruski dron, pozvala na razgovor ambasadora MoskveBrazil povukao ambasadora iz Argentine nakon Mileijevih napada na LuluKineski univerzitet istražuje smrt djevojčice nakon terapije genskim uređivanjemSavez separatista i al-Kaide mijenja odnos snaga na sjeveru MalijaGuverner Indonezijske centralne banke Perry Warjiyo neočekivano podnio ostavkuKhamenei uvjetuje svaki dogovor sa SAD-om okončanjem izraelskih napada na LibanIzraelske trupe ušle u južnu Siriju dan nakon kritika UN-aKina stavila poljski univerzitet na crnu listu izvoza dvojne namjeneTajfun Noul se obrušio na južnu obalu KineSjeverna i Južna Koreja nadmeću se oko nuklearnih podmornicaJen na višedecenijskom minimumu podstiče očekivanja ranijeg podizanja kamata BOJ-aSudanska vojska zauzela grad u Kordofanu blizu opkoljenog Al ObeidaNapadi dronovima obustavili kazahstanski izvoz nafteBDI: Njemačka industrija gubi 15.000 radnih mjesta mjesečnoJapan prati zajedničku kinesko-rusku pomorsku patroluKvar elektrane ostavio 70 posto Kube bez strujeMachado odbija razgovore uz posredovanje SAD-a s vladom RodríguezoveReforma prehrambenih bonova u SAD-u počinje smanjivati davanjaNetanyahu će od Trumpa tražiti da nastavi nadzirati IranNastavlja se rasprava o AI napadu na Hugging FaceSmrtonosna oluja u Čileu remeti rudarstvo bakraPentagon revidirao brojke žrtava u ratu s Iranom
Bota
Simbolična slika

Šumski požari u Francuskoj i Španiji tjeraju stotine hiljada ljudi iz njihovih domova

13 izvora

Požari u regiji Žironda oko Bordoa i u planinama jugozapadno od Madrida oterali su više od 300.000 ljudi iz njihovih domova, prema Bloombergu, u onome što francuski mediji i zvaničnici opisuju kao najveću evakuaciju u zemlji od Drugog svetskog rata. Samo u Francuskoj 220.000 ljudi je obuhvaćeno naredbama o evakuaciji, a izgorelo je 42.000 hektara; u Španiji su se dva požara u regijama Madrid i Avila spojila u ono što FAZ naziva najvećim šumskim požarom u novijoj istoriji zemlje. Obe vlade su mobilisale vojnike i avione, dok evakuisani stanovnici u Španiji optužuju vlasti za nemar.

Španija FrancuskaSNCFUME (Spanish military emergency unit)

Wildfires force mass evacuations in France and Spain, Madrid declares emergency

Šta se dogodilo

Dva požarna kompleksa gore istovremeno u jugozapadnoj Francuskoj i centralnoj Španiji. U francuskom departmanu Žironda, ministar unutrašnjih poslova Loran Nunjez je u nedelju izjavio da je izgorelo 42.000 hektara i da je 220.000 ljudi pogođeno naredbama o evakuaciji; tokom noći evakuisano je još pet opština, što obuhvata 55.000 ljudi, a uništeno je oko 240 kuća. Prema ministarstvu, 84 vatrogasca su povređena. Požar stvara sopstveni vetar i približio se na 15 kilometara od granice bordoške metropolitanske oblasti, otprilike 17 kilometara od centra grada i 25 do 30 kilometara od gradskih granica, kako je rekao gradonačelnik Toma Kazenav. Odmarališta na poluostrvu Kap Fere, oko bazena Arkašon i u Biskarosu su ispražnjena; više od 7.000 ljudi se sklonilo u bordoškom sajamskom centru, koji ima kapacitet za 10.000. Francuska je povećala broj vojnika koji pomažu vatrogascima sa 500 na 1.000, angažovala 18 vazduhoplova za gašenje požara, uključujući preinačeni A400M koji može da baci do 20 tona vode, i poslala 1,5 miliona FFP2 maski u region. Prefektura je noć uoči ponedeljka opisala kao „uglavnom stabilnu”, uz kišu. U Španiji je od četvrtka ispražnjeno skoro 40 sela, a do nedelje je, prema FAZ-u, na sigurno prebačeno više od 100.000 ljudi; isti izvor na drugom mestu navodi zvanične podatke o oko 63.000 Španaca koji su oterani iz domova ili odsečeni. Više od 3.400 pripadnika osoblja i oko 30 vazduhoplova delovalo je u regijama Madrid i Avila. Požari iz Madrida i Avile spojili su se u jedan veliki požar; u nedelju je vetar oslabio. Vlada je region Madrid i pokrajinu Toledo proglasila katastrofalnim zonama. Ukupne brojke se razlikuju od medija do medija: Handelsblatt navodi 240.000 evakuisanih u obe zemlje, Bloomberg više od 300.000.

Strane

Francuska vlada naglašava i razmere i granice. Nunjez je opisao situaciju na kapijama Bordoa kao „veoma nepovoljnu” i rekao da se požar „nekontrolisano širi u pravcu bordoške metropolitanske oblasti”, dodajući da evakuaciju grada treba izbeći, ali da se ne može isključiti. Gradonačelnik Kazenav je izjavio da je evakuacija oko milion stanovnika metropolitanske oblasti „van svake sumnje” isključena jer se požar nalazi južno i ne napreduje ka zapadu; ipak je aktivirao plan evakuacije metropole. Vatrogasci citirani na francuskim informativnim kanalima bili su pesimističniji, jedan je rekao: „Požar je van kontrole. Nikada nisam doživeo tako nešto.” U Španiji je premijer Pedro Sančez sa komandnog mesta u Sensijentosu najavio da će čitava španska država upotrebiti sve svoje resurse da zaustavi požar. General-potpukovnik Fransisko Havijer Markos Iskijerdo iz vojne jedinice za vanredne situacije UME rekao je uveče: „Požari još nisu pod kontrolom, ali situacija jeste pod kontrolom.” Evakuisani stanovnici osporavaju to umirivanje. Jedan zanatlija koga je citirao FAZ rekao je: „Pre požara političarima nije bilo stalo do ničega. Oni su krivi što ljudima sada gore kuće.” Slične optužbe čule su se tokom celog vikenda.

Pogled spolja

Mediji izvan dve pogođene zemlje predstavljaju požare kao evropski, a ne nacionalni događaj. Wall Street Journal u naslovu navodi da šumski požari besne „širom Evrope” i ugrožavaju region Bordoa; Financial Times opisuje „žestoke” požare blizu francuskih i španskih gradova; Bloomberg u prvi plan stavlja broj raseljenih od preko 300.000. New York Times smešta požare u klimatski kontekst, navodeći da su pogođeni delovi Francuske i Španije već ranije imali neuobičajeno vruća i suva leta, i izveštava iz španskih prihvatnih centara gde ljudi spavaju u halama ili u automobilima, pri čemu su neki evakuisani više puta dok su se plamenovi približavali, čekajući da saznaju da li su im kuće još uvek čitave. U ovom izboru nema izvora iz zaliva, Kine ili Globalnog juga.

Šta je novo

Dan ranije prijavljen je ukupan broj od skoro 300.000 ljudi kojima je naređena evakuacija ili sklanjanje u zatvorenim prostorima u obe zemlje, dok je više od 25.000 sklonjeno na sigurno oko Bordoa, uključujući poluostrvo Kap Fere. Od tada se samo francuska brojka popela na 220.000 ljudi pod naredbama o evakuaciji u Žirondi, požar se približio na 15 do 17 kilometara od Bordoa, aktiviran je plan evakuacije metropole, a vojni kontingent je udvostručen na 1.000 pripadnika. Novo na španskoj strani je spajanje požara u Madridu i Avili u jedan požar, proglašenje katastrofe za region Madrid i pokrajinu Toledo, kao i prvo oprezno ublažavanje uzbune od strane UME nakon što je vetar oslabio u nedelju. Noć uoči ponedeljka donela je kišu i stabilan front u Žirondi.

Šta bi moglo da usledi

Ako se smireniji vetrovi i kiša zabeleženi u Žirondi zadrže, linije obuzdavanja bi mogle da se stabilizuju, a prvi evakuisani bi mogli da se vrate, čime bi se pažnja preusmerila na oko 240 uništenih kuća i na obeštećenje za letnju turističku sezonu prekinutu u vrhuncu. Ukoliko požar ponovo ojača i nastavi da stvara sopstveni vetar, francuska rasprava bi se pomerila ka pitanju koje je Nunjez do sada ostavio otvorenim: delimičnoj evakuaciji delova bordoške metropolitanske oblasti, sa odgovarajućim zahtevima za smeštajne kapacitete iznad sadašnjih 10.000 mesta. U Španiji, proglašenje pogođenih područja u Madridu i Toledu katastrofalnim zonama pokreće proces obnove i isplata koji će teći uporedo sa optužbama za nemar koje se sada upućuju nacionalnim i regionalnim vlastima, a obe vlade su pod pritiskom da objasne svoje odluke o prevenciji i angažovanju kadrova pre sledeće toplotne epizode.

Vredi pročitati

Izvori

FAZFAZNew York Times

Ka izdanju